Yapılan çok sayıda araştırma sebze ve meyvelerin besin değerlerinde çok ciddi kayıplar meydana geldiğini ortaya koyuyor. Bu kayıp oranları o kadar fazla ki Gıda Mühendisi Handan Doğan durumu, “Yetişkin bir insanın günlük C vitamini ihtiyacı 90 mg civarında. 50 yıl önce 1 portakal ile bu oran karşılanabiliyordu. Şu an günde 2-3 portakal tüketmek gerekiyor” sözleriyle anlatıyor. İşte dikkat çeken detaylar…
2004 yılında ABD’de yapılan bir araştırmada, çeşitli bostan ürünlerinin besin değerleri 1950’deki örneklerle karşılaştırıldı ve 50 yıllık dönemde yüzde 38’lere varan kayıplar yaşandığı görüldü.
KALSİYUM, DEMİR, FOSFOR SEVİYELERİ HEP AZALDI
Analiz edilen 43 sebzenin ortalamasında kalsiyumun yüzde 16, demirin yüzde 15, fosforun ise yüzde 9 azaldığı ortaya çıktı. Riboflavin ve askorbik asit (B2 ve C vitaminleri) gözle görülür oranda, protein seviyeleri ise az da olsa azaldı. Benzer kayıplar, buğdayın besin değerinde de gözlemlendi. Peki neler oluyor?
ESKİNİN BİR PORTAKALI ŞİMDİNİN 2-3 PORTAKALI
“Ürünlerin besin değerlerinden gerçekten bir azalma söz konusu mu?” diye sorduğumuz Gıda Mühendisi Handan Doğan, “Amerika, Kanada, İngiltere gibi bazı ülkelerde yapılan araştırmalara göre; gıdaların, meyve ve sebzelerin besin değerlerinin ciddi oranlarda düştüğünü görüyoruz” cevabını veriyor.
“Yapılan çok sayıda araştırmada genel olarak meyve ve sebzelerin besin içeriklerinin özellikle son 25 yılda neredeyse yarı yarıya, son 50 yılda ise yüzde 75 oranında azaldığı görülüyor” diyen Doğan ekliyor:
“Bu demek oluyor ki aslında; 50 yıl önce yetişen 1 meyve ve sebzenin besin değerini alabilmek için şu an yaklaşık 3-5 katını yememiz gerekiyor. Örneğin yetişkin bir insanın günlük C vitamini ihtiyacı 90 mg civarındadır. 50 yıl önce 1 portakal ile bu oran karşılanabiliyordu. Şu an bir portakaldaki C vitamini oranı yarı yarıya düşerek 40-50 mg civarına indi ve günde 2-3 portakal tüketmek gerekiyor.”
ÇEVRE KİRLİLİĞİ BURADA DA KARŞIMIZA ÇIKIYOR
Tüm dünyada alarm veren çevre kirliliği, meyve ve sebzelerin besin değerlerinin azalmasının en temel sebebi olarak karşımıza çıkıyor. Gıda Mühendisi Handan Doğan, “Birçok sebebi olmakla birlikte en önemli sorunların başında çevre kirliliği geliyor, temiz hava, temiz su, verimli toprak bulmak gün geçtikçe zorlaşıyor” diyor ve tarım ürünlerinde yaşanan besin değeri kaybının sebeplerini şöyle anlatıyor:
–– Tarım için kullanılan topraklar gün geçtikçe verimsizleşiyor. Verimli tarım arazilerinin yerleşim ve başka amaçlarla kullanılmasıyla verimli topraklar kaybediliyor ya da tarımın verimsiz topraklarda yapılmasına sebep oluyor.
–�Tarım uygulamalarının bilinçsiz kişilerce gerçekleştirilmesi, daha çok ürün almak için erken yapılan hasatlar sonucunda da önemli oranda besin değeri kayıplara yol açıyor.
— Tüm bu etmenler gıdalarımızı doğrudan etkiliyor zamanla gıdaların besin değerlerinin azalmasına sebep oluyor.
İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI SONRASI TARIM DEĞİŞTİ
İkinci Dünya Savaşı sırasında yaşanan kıtlıklar, bilim insanlarını daha fazla mahsul veren ürünler geliştirmeye ve çiftlik hayvanları üretmeye yöneltti. Sentetik gübreler ve tarım ilaçları gıda üretimini artırdı. Sulama imkânlarının iyileşmesi ve traktörlerin ekonomik anlamda daha erişilebilir bir hal almasıyla da verim dramatik olarak arttı.
