Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde yükseköğretim sistemini yakından ilgilendiren önemli bir düzenlemede kritik eşik aşıldı. Öğrenci affına ilişkin hükümleri de içeren “Yükseköğretim Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi”nin ilk 13 maddesi Genel Kurul’da kabul edildi. Kabul edilen maddeler yalnızca öğrenci affını değil, akademisyenlerden vakıf üniversitelerine, teknoloji transfer ofislerinden yurt dışındaki yükseköğretim faaliyetlerine kadar birçok alanda önemli değişiklikler içeriyor.
TBMM Genel Kurulu’nda gerçekleştirilen görüşmelerde milletvekillerinin değerlendirmelerinin ardından teklifin maddeleri tek tek ele alındı. Yapılan oylamalar sonucunda ilk 13 madde kabul edilirken, teklifin geri kalan bölümlerinin görüşülmesine ilerleyen oturumlarda devam edilmesi kararlaştırıldı. Özellikle üniversite öğrencilerini ilgilendiren düzenlemeler, eğitim camiasında büyük yankı uyandırdı.
Kabul edilen maddeler arasında en dikkat çeken başlıklardan biri öğrenci affına yönelik düzenleme oldu. Buna göre öğrenim süresini tamamlamasına rağmen mezuniyet aşamasında başarısız dersleri bulunan son sınıf öğrencilerine yeni haklar tanınacak. İntörnlük eğitimi hariç olmak üzere mezun olamayan öğrencilere teorik ve uygulamalı dersler için iki ek sınav ya da tekrar hakkı verilecek. Böylece çeşitli nedenlerle mezuniyetini tamamlayamayan binlerce öğrencinin eğitim hayatını sonlandırabilmesinin önü açılacak.
Düzenleme kapsamında uygulamalı eğitimlerde başarısız olan ya da uygulamalı eğitime hiç başlayamayan öğrencilere de eğitimlerini tamamlama fırsatı sunulacak. Ancak öğrenim süresini doldurmuş ara sınıf öğrencileri için ek sınav hakkı verilmemesi dikkat çeken ayrıntılar arasında yer aldı. Uygulamanın detayları ve esasları ise Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenecek.
Teklifte akademisyenleri ilgilendiren önemli düzenlemeler de bulunuyor. YÖK’ün uygun görmesi halinde emeklilik yaş haddini dolduran öğretim üyeleri, 75 yaşını geçmemek kaydıyla ikişer yıllık sözleşmelerle görev yapmaya devam edebilecek. Bu akademisyenlerin özlük hakları korunacak ve sözleşmeleri belirli şartlar altında uzatılabilecek. Düzenleme, özellikle deneyimli akademisyenlerin üniversitelerdeki bilgi birikiminin korunmasını amaçlıyor.
Öte yandan bilimsel etik ihlalleriyle ilgili çok sert yaptırımlar getirilmesi de teklifin dikkat çeken yönlerinden biri oldu. Başkalarına ücretli veya ücretsiz şekilde tez, makale, kitap ya da proje hazırlatan ve bunları akademik yükselme veya diploma almak amacıyla kullanan kişiler hakkında ağır yaptırımlar uygulanacak. Bu şekilde elde edilen akademik unvanlar geri alınabilecek ve ilgili kişiler üniversite öğretim mesleğinden çıkarılabilecek.
Yalnızca bu çalışmaları kullananlar değil, başkaları adına hazırlayanlar veya bu süreçlere aracılık eden kişiler de ciddi cezalarla karşı karşıya kalacak. Düzenlemeye göre söz konusu fiilleri gerçekleştirenlere binlerce günlük adli para cezası uygulanabilecek. Eğer bu faaliyetler ticari amaçla ve meslek haline getirilerek yapılmışsa cezaların daha da artırılması öngörülüyor.
Yükseköğretim kurumlarının teknoloji ve inovasyon alanındaki faaliyetlerini güçlendirmeyi amaçlayan maddeler de kabul edildi. Üniversiteler teknoloji transfer ofisleri aracılığıyla geliştirilen buluşların ticarileştirilmesinde daha etkin rol üstlenebilecek. Birden fazla üniversite ortak teknoloji transfer ofisi kurabilecek ve bu ofisler özel sektörle ortak projeler geliştirebilecek. Böylece üniversitelerde üretilen bilginin ekonomik değere dönüşmesi hedefleniyor.
Kanun teklifinde yer alan bir başka önemli düzenleme ise yurt dışındaki eğitim faaliyetlerine ilişkin oldu. Buna göre Türkiye’deki devlet üniversiteleri Cumhurbaşkanı kararıyla yurt dışında kampüs, akademik birim veya eğitim programları açabilecek. Bu kapsamda ihtiyaç duyulan akademik ve idari personel görevlendirilebilecek, uluslararası eğitim faaliyetlerinin kapsamı genişletilebilecek.
Ayrıca mevzuata aykırı şekilde yurt dışındaki eğitim kurumları adına Türkiye’de okul veya eğitim kurumu açanlara yönelik hapis cezaları da getiriliyor. Sahte diploma, sertifika ve mezuniyet belgesi düzenleyen kişiler hakkında ise resmi belgede sahtecilik hükümleri uygulanacak. Bu düzenlemelerle eğitim alanındaki usulsüzlüklerin önüne geçilmesi amaçlanıyor.
TBMM Genel Kurulu’nda ilk 13 maddenin kabul edilmesinin ardından teklifin ikinci bölümüne geçildi. Yapılan görüşmeler sonrası oturum sona ererken, düzenlemenin kalan maddelerinin ilerleyen günlerde yeniden ele alınması bekleniyor. Öğrenci affı başta olmak üzere yükseköğretim sistemini doğrudan etkileyecek değişikliklerin yasalaşma süreci ise öğrenciler, akademisyenler ve eğitim kurumları tarafından yakından takip ediliyor.
