Suriye’de 8 Aralık 2024’te Baas rejiminin devrilmesinin ardından eski yönetime ilişkin yargı süreçleri devam ediyor. Devrik lider Beşar Esad, kardeşi Mahir Esad ve kuzeni Atıf Necib’in de aralarında bulunduğu firari sanıklar hakkında Suriye mahkemesinde görülen davada karar çıktı.
Şam Dördüncü Ceza Mahkemesi, sanıkları insanlığa karşı suçlar, savaş suçları, kasten ve taammüden öldürme ile ölümle sonuçlanan işkence suçlarından sorumlu buldu. Mahkeme, Beşar Esad, Mahir Esad ve bazı eski rejim yetkilileri hakkında gıyabi olarak idam cezası verdi.
BAAS REJİMİNİN 61 YILLIK İKTİDARI SONA ERMİŞTİ
Suriye’de Beşar Esad yönetimi, muhalif güçlerin 8 Aralık 2024’te başkent Şam’ın kontrolünü ele geçirmesiyle sona ermişti.
Babasından devraldığı yönetimi yıllarca sürdüren Beşar Esad, 2011’de başlayan iç savaş boyunca ülkedeki çatışmaların ve ağır insan hakları ihlallerinin merkezindeki isimlerden biri oldu.
Savaş yıllarında sivillere yönelik saldırılar, zorla yerinden edilmeler, işkence ve kimyasal silah kullanımı iddiaları uluslararası kamuoyunun gündeminde geniş yer tuttu.
Rejimin devrilmesinin ardından eski yönetimin üst düzey isimlerinin tespit edilmesi ve haklarında hukuki süreç başlatılması için çalışmalar yürütüldü.
ESAD VE KARDEŞİ KAÇTI, YARGILAMA GIYABEN YAPILDI
Beşar Esad, muhalif güçlerin Şam’a ilerlemesinin ardından Suriye’den ayrılarak Rusya’ya kaçtı.
Esad’ın kardeşi Mahir Esad’ın ise rejimin çöküşünün ardından önce Irak’a, daha sonra Rusya’ya geçtiği belirtildi.
Firari durumda bulunan sanıkların mahkemeye getirilememesi nedeniyle yargılama gıyaben yürütüldü.
Şam’da 26 Nisan’da başlayan dava kapsamında eski rejim döneminde meydana gelen olaylara ilişkin soruşturmalar, tanık ifadeleri ve diğer deliller değerlendirildi.
ESAD’IN KUZENİ DERA’DAKİ OLAYLARLA SUÇLANIYORDU
Davada adı öne çıkan isimlerden biri de Beşar Esad’ın kuzeni Atıf Necib oldu.
Necib, 2011 yılında Suriye’de halk ayaklanmasının başladığı Dera’daki Siyasi Güvenlik Müdürlüğünün başkanlığını yürütüyordu.
Dera’da rejim karşıtı sloganlar yazan çocukların gözaltına alınması ve işkence gördükleri yönündeki iddiaların ardından başlayan protestolar, kısa sürede büyümüştü.
Atıf Necib’in güvenlik güçlerinin protestolara yönelik müdahalesinde rol aldığı ve gösterilerin şiddet kullanılarak bastırılmasından sorumlu olduğu belirtildi.
MAHKEMEDE 8 SANIK İÇİN İDAM KARARI
Suriye resmi haber ajansı SANA’nın aktardığı karar metnine göre mahkeme, aralarında Beşar Esad, Mahir Esad ve Atıf Necib’in de bulunduğu firari sanıklar hakkında ağır cezalar verdi.
Mahkemenin, sanıkları “kasten ve taammüden öldürme” ve “ölümle sonuçlanan işkence” suçlarından sorumlu tuttuğu bildirildi.
Kararda Beşar Esad ve kardeşi Mahir Esad’ın yanı sıra Fehd Casım el-Fureyc, Muhammed Eymen Uyuş, Lüey Ali el-Ali, Kusay İbrahim Mehiyub, Vefik Salih Nasır ve Talal Faris el-Asimi’nin de idam cezasına çarptırıldığı aktarıldı.
YENİ DÖNEMDE BİR İLK
Söz konusu karar, 8 Aralık 2024’te Baas rejiminin devrilmesinin ardından Suriye’de eski rejimin üst düzey isimleri hakkında verilen en dikkat çekici kararlardan biri olarak öne çıktı.
Suriye hukukunda belirli suçlar için idam cezası uygulanabiliyor. Ancak Baas rejiminin devrilmesinden bu yana ülkede henüz herhangi bir idam cezasının infaz edilmediği belirtildi.
Bu nedenle mahkemenin verdiği kararın uygulanıp uygulanmayacağı ve firari sanıkların gelecekte Suriye makamlarının kontrolüne geçip geçmeyeceği de sürecin en önemli başlıkları arasında bulunuyor.
Beşar Esad’ın Rusya’da, Mahir Esad’ın ise yine Rusya’da bulunduğu yönündeki bilgiler nedeniyle kararın uygulanabilmesi için sanıkların Suriye makamlarının kontrolüne geçmesi gerekecek.
