Amerika Birleşik Devletleri, Orta Doğu’daki askeri varlığını son yılların en yüksek seviyesine çıkararak bölgede dikkat çeken bir güç yığınağına imza attı. Washington yönetiminin özellikle İran’a yönelik “maksimum baskı” politikasını hem diplomatik hem askeri araçlarla sürdürdüğü belirtilirken, sevkiyatın ölçeği 2003’teki Irak’ın işgali döneminden bu yana en kapsamlı hazırlıklardan biri olarak değerlendiriliyor.
Uçak gemileriyle çift yönlü baskı
ABD Savunma Bakanlığı’nın (Pentagon) planlaması doğrultusunda bölgeye iki uçak gemisi görev grubu konuşlandırıldı. Nükleer tahrikli USS Abraham Lincoln’in Umman Denizi’nde görev yaptığı, dünyanın en büyük savaş gemilerinden USS Gerald R. Ford’un ise Doğu Akdeniz hattında konuşlandığı bildirildi.
Her iki uçak gemisinin de yaklaşık 70–75 savaş uçağı taşıma kapasitesine sahip olduğu belirtiliyor. Bu durum, ABD’nin hem Umman Denizi hem de Akdeniz üzerinden İran’a yönelik çok yönlü bir baskı kurma stratejisi izlediği şeklinde yorumlanıyor. Uzmanlar, iki ayrı deniz hattından yürütülen bu konuşlanmanın, olası bir operasyon durumunda geniş çaplı hava harekâtı kapasitesi sağlayacağına dikkat çekiyor.
F-22 ve beşinci nesil hava gücü
Deniz unsurlarının yanı sıra hava kuvvetleri de ciddi biçimde güçlendirilmiş durumda. F-22 Raptor savaş uçaklarının Virginia’daki üslerden kalkarak Orta Doğu’ya sevk edildiği açıklandı. Ayrıca F-35 Lightning II ve E-3 Sentry (AWACS) erken uyarı ve komuta kontrol uçaklarının da bölgede görev yaptığı bildiriliyor.
Askeri uzmanlara göre F-22 Raptor, görünmezlik (stealth), süpersonik seyir (supercruise), itki yönlendirme (thrust vectoring) ve gelişmiş sensör füzyonu özellikleriyle hava üstünlüğünde en üst seviyeyi temsil ediyor. Bu uçakların bölgeye gönderilmesi, sadece caydırıcılık değil; aynı zamanda olası bir hava üstünlüğü operasyonunun ön hazırlığı olarak değerlendiriliyor.
Savunma hatları güçlendirildi
ABD’nin bölgedeki varlığı yalnızca saldırı kapasitesiyle sınırlı değil. Pentagon kaynakları, olası misillemelere karşı savunma sistemlerinin de tahkim edildiğini belirtiyor. Bu kapsamda Patriot ve THAAD hava savunma sistemlerinin bölgedeki üs ve kritik noktalara konuşlandırıldığı ifade ediliyor.
Bölgedeki Amerikan asker sayısının 30 bin ila 50 bin arasında olduğu tahmin ediliyor. Katar ve Bahreyn gibi potansiyel risk bölgelerinde görev yapan bazı personelin daha güvenli alanlara kaydırıldığı da gelen bilgiler arasında.
“10-15 günlük süre” iddiası
Beyaz Saray kaynaklarına dayandırılan açıklamalara göre, ABD Başkanı Donald Trump, Tahran yönetimine yeni bir nükleer anlaşma için 10–15 günlük süre verdi. Bu sürecin diplomatik müzakere için bir pencere olduğu; ancak başarısızlık halinde askeri seçeneklerin devreye girebileceği mesajının açık biçimde iletildiği belirtiliyor.
Uzmanlar, mevcut askeri yığınağın 2003’teki “Şok ve Dehşet” (Shock and Awe) operasyonu öncesindeki hazırlıkları andırdığını ifade ediyor. Bu da bölgedeki tansiyonun yalnızca diplomatik restleşmeyle sınırlı kalmayabileceği yönündeki kaygıları artırıyor.
Gerilimin arka planı
ABD-İran gerilimi, Washington’un 2018’de nükleer anlaşmadan çekilmesi ve ağır ekonomik yaptırımları devreye sokmasıyla tırmanmıştı. Son dönemde İran’ın nükleer programı konusundaki belirsizlikler ve bölgedeki vekil güçler üzerinden artan çatışmalar, iki ülke arasındaki tansiyonu yeniden yükseltti.
Washington yönetimi bir yandan diplomatik baskıyı sürdürürken, diğer yandan askeri seçeneklerin masada olduğu mesajını net biçimde veriyor. Bölgedeki bu büyük ölçekli askeri hareketlilik, Orta Doğu’da dengelerin yeniden şekillenebileceği kritik bir sürece işaret ediyor.
Uzmanlara göre önümüzdeki günler, diplomasi ile askeri caydırıcılık arasındaki ince çizginin hangi yönde ilerleyeceğini belirleyecek. Orta Doğu’daki bu yoğun hareketlilik, küresel güvenlik mimarisini doğrudan etkileyebilecek potansiyele sahip.
