Orta Doğu’da uzun süredir devam eden ABD-İran gerilimi, son gelişmelerle birlikte yeniden kritik bir aşamaya ulaştı. Diplomatik görüşmelerin sürdüğü belirtilmesine rağmen sahada yaşanan askeri hareketlilik, iki ülke arasındaki krizi daha da derinleştirmiş durumda.
İran ile ABD arasında yürütülen olası anlaşma sürecine ilişkin temasların devam ettiği açıklanırken, tarafların henüz nihai bir metin üzerinde uzlaşamadığı ifade ediliyor. İran Dışişleri Bakanlığı kaynakları, sürecin hassas bir aşamada olduğunu ve kamuoyuna yansıyan bazı bilgilerin kesinleşmiş bir anlaşma olarak değerlendirilmemesi gerektiğini belirtiyor.
İRAN: “ANLAŞMA HENÜZ NET DEĞİL”
İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, yaptığı son değerlendirmede müzakere sürecinin devam ettiğini ancak henüz kesin bir sonuca ulaşılmadığını vurguladı. Arakçi, özellikle uluslararası medyada yer alan iddiaların dikkatle ele alınması gerektiğini ifade ederek, “Resmi bir sonuç ortaya çıkmadan yapılan yorumlar spekülasyondan ibarettir” dedi.
İranlı yetkililer ayrıca, ülkenin haklarını güvence altına almayan hiçbir anlaşmanın kabul edilmeyeceğini de açık bir şekilde dile getirdi.
ASKERİ CEPHEDE GERGİNLİK ARTIYOR
Diplomatik süreç sürerken, askeri cephede ise tansiyon giderek yükseliyor. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), İran’ın Hürmüz Boğazı yakınlarındaki Keşm Adası ve Goruk bölgesinde bulunan radar ve insansız hava aracı (İHA) merkezlerine yönelik operasyonlar düzenlendiğini duyurdu.
ABD açıklamasında, bu saldırıların İran tarafından düşürüldüğü öne sürülen bir Amerikan İHA’sına karşılık olarak gerçekleştirildiği iddia edildi. Operasyon kapsamında İran hava savunma sistemlerine yönelik karşı saldırılar yapıldığı ve bazı hedeflerin etkisiz hale getirildiği bildirildi.
İRAN’DAN MİSİLLEME İDDİASI
ABD’nin operasyonlarının ardından İran’ın da karşı hamlede bulunduğu öne sürüldü. Kuveyt’te bulunan ABD askeri üslerinin füze ve insansız hava araçlarıyla hedef alındığı iddiaları bölgedeki gerilimi daha da artırdı.
Kuveyt genelinde sirenlerin çaldığı ve hava savunma sistemlerinin devreye girdiği bildirilirken, yetkililer bazı İHA ve füze saldırılarının engellendiğini açıkladı. İran tarafı ise saldırıların başladığı noktaların hedef alındığını ve bazı askeri unsurların imha edildiğini savundu.
“DAHA GENİŞ ÇAPLI YANIT VERİLECEK”
İranlı askeri yetkililer, saldırıların devam etmesi halinde daha sert bir karşılık verileceğini açıkladı. Devrim Muhafızları yetkilileri, İran’ın bölgedeki askeri kapasitesinin tam hazırlık halinde olduğunu vurgulayarak, “Gerekirse daha geniş çaplı yanıt verilecektir” ifadelerini kullandı.
Ayrıca İranlı komutanlar, Hürmüz Boğazı’nın güvenlik dengelerinin değiştiğini ve bölgedeki Amerikan varlığının artık eskisi kadar güçlü olmadığını öne sürdü.
ABD’DE SİYASİ VE ASKERİ GERİLİM
ABD tarafında ise eski Başkan Donald Trump’ın, İran ile yürütülen müzakere taslağı üzerinde değişiklik talep ettiği iddiaları gündeme geldi. ABD basınına yansıyan haberlerde, özellikle nükleer materyaller ve bölgesel güvenlik maddeleri üzerinde daha sert düzenlemeler istendiği öne sürüldü.
Bu durumun müzakere sürecini birkaç gün daha uzattığı ve taraflar arasında yeni bir diplomatik krize yol açtığı ifade ediliyor.
HÜRMÜZ BOĞAZI KRİTİK NOKTADA
Bölgedeki deniz trafiğine yönelik operasyonların artması da dikkat çekiyor. ABD’nin deniz ablukası kapsamında çok sayıda ticari geminin rotasının değiştirildiği, bazı gemilerin ise geçici olarak durdurulduğu bildiriliyor.
Uzmanlar, Hürmüz Boğazı’ndaki hareketliliğin küresel enerji güvenliği açısından ciddi risk oluşturduğunu ve petrol piyasalarında dalgalanmalara yol açabileceğini belirtiyor.
KRİZİN GEÇMİŞİ VE GELDİĞİ NOKTA
ABD-İran geriliminin kökeni, geçmiş yıllardaki nükleer anlaşmazlıklara dayanıyor. ABD’nin anlaşmadan çekilmesi ve yaptırımların yeniden devreye girmesiyle birlikte iki ülke arasındaki ilişkiler giderek bozulmuştu.
Son dönemde hem diplomatik temaslar hem de askeri operasyonların eş zamanlı devam etmesi, bölgedeki krizi daha karmaşık hale getirdi. Uzmanlara göre mevcut tablo, yalnızca iki ülkeyi değil, küresel dengeleri de doğrudan etkileyebilecek bir potansiyel taşıyor.
Uluslararası toplum ise taraflara itidal çağrısı yaparken, gözler bundan sonraki diplomatik ve askeri adımlara çevrilmiş durumda.
