Son İran şahının dul eşi Farah Pehlevi, oğlunun güncel politik hamleleriyle ilgili önemli değerlendirmelerde bulundu. Farah Pehlevi, İran’ın geleceğine karar verecek olanın tek bir kişi ya da dış güçler değil, doğrudan İran halkı olduğunu vurgulayarak, oğluna dahi destek vermediği yorumlarına yol açtı.
ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarının ardından, dini lider Ali Hamaney’in hayatını kaybetmesinden üç gün sonra açıklama yapan 87 yaşındaki Pehlevi, “Bir kişinin ölümü, sistemin otomatik olarak sonu anlamına gelmez” ifadelerini kullandı. Pehlevi, uluslararası topluma çağrıda bulunarak İran’ın egemenliğine saygı gösterilmesini ve halkın kendi kaderini belirleme hakkına destek verilmesini talep etti.
Farah Pehlevi, özellikle İran halkının hukukun üstünlüğüne dayalı bir devlet çatısı altında birleşerek barışçıl, düzenli ve egemen bir geçiş süreci oluşturabilme kapasitesinin belirleyici olduğunu ifade etti. Bu açıklama, geçmişte monarşi yanlıları arasında yer alan Rıza Pehlevi’nin kendi siyasi hamlelerini sürdürme planlarıyla çelişir nitelikte yorumlandı.
Rıza Pehlevi Beklemede
ABD’de yaşayan 65 yaşındaki Rıza Pehlevi, İran’daki rejimin çökmesi durumunda alternatif bir lider olarak konumlanmayı planlıyor. Ocak ayında ülke genelinde düzenlenen protestolar sırasında uluslararası kamuoyunun dikkatini çeken Pehlevi, bazı göstericiler tarafından desteklenmişti. Ancak annesinin açıklamaları, uluslararası destek beklentisinin doğrudan Pehlevi’ye değil, İran halkına verilmesi gerektiğini ortaya koydu.
Rıza Pehlevi, X platformunda yaptığı açıklamada, mevcut sistem altında ayrımcılığa uğrayan etnik azınlıklara ulusal birlik çağrısında bulunmuş ve mevcut çatışma ortamının ayrılıkçı talepler için kullanılmaması gerektiğini vurgulamıştı.
Destek Halkın Olmalı
1979 İran Devrimi sırasında ülkeyi terk eden ve Paris’te sürgünde yaşayan Farah Pehlevi, uluslararası topluma, İran halkının kendi yolunu seçme hakkına saygı göstermesi çağrısını tekrarladı. Pehlevi, “Uluslararası toplumdan beklentim, İranlıların temel haklarını açıkça desteklemesidir: Liderlerini seçme hakkı, özgürce ifade hakkı, onur ve refah içinde yaşama hakkı. Destek jeopolitik hesaplara değil, halka verilmelidir” dedi.
Farah Pehlevi ayrıca İranlı yetkililere itidal çağrısında bulunarak, “her türlü kan dökülmesinden kaçınılması” gerektiğini belirtti. Ocak ayında Tahran’da yaşanan protestolar sırasında güvenlik güçlerinin sert müdahalesi sonucu HRANA’ya göre 7 binden fazla kişi hayatını kaybetmiş, 53 binden fazla kişi gözaltına alınmıştı. Gerçek ölü sayısının daha yüksek olabileceği uyarısı yapılmıştı.
Farah Pehlevi, AFP’ye verdiği röportajda, son protesto dalgasının ardından geri dönüşün olmadığını ve bu süreçten çıkacak zaferin sadece İran için değil, dünya genelinde barış, güvenlik ve istikrar için de önemli olacağını ifade etti.
Eski imparatoriçe Farah Pehlevi, Batı yanlısı son şah Muhammed Rıza Pehlevi ile birlikte, 1979’daki halk devrimi sırasında monarşiyi kaybederek İslam Cumhuriyeti’nin iktidara gelmesiyle ülkeyi terk etmek zorunda kalmıştı.
