İstanbul’un Kandilli semtinde yer alan ve korunması gerekli kültür varlığı olarak tescillenen ikiz yalılarda yaşanan kaçak inşaatlarla ilgili dava, yıllar süren hukuki süreç sonrası önemli bir karar aldı. Rıza Sarraf’ın ünlü şarkıcı Ebru Gündeş’e hediye ettiği yalıların kaçak yapıları ile ilgili yürütülen dava, mimar Firuz Akın Han’a yönelik cezayla sonuçlandı. İstanbul Bölge Adliyesi, yerel mahkemenin kararını hukuka aykırı bularak bozarken, yeniden yapılacak yargılamada Sarraf ve Gündeş’in adı geçmedi.
DAVA SÜRECİ VE MİMARIN SAVUNMASI
2017 yılında İstanbul 9. Asliye Ceza Mahkemesi’nde başlatılan davada, mimar Firuz Akın Han’a, “imar kirliliğine neden olma” ve “2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu’na muhalefet” suçlarından 10’ar yıla kadar hapis cezası istemiyle dava açıldı. Sarraf’ın ifadesi alınamazken, Han, yaptığı savunmada projeden teknik olarak sorumlu olduğunu ancak uygulamayı yapmadığını belirtti. Han, şantiye şefi olmadığını ve inşaata ruhsat sonrası başlanacak dönemde bulunmadığını ifade ederek, “Üzerime atılı suçlamayı kabul etmiyorum, beraatimi istiyorum” dedi.
MAHKEME KARARI VE CEZA
Yerel mahkeme, Firuz Akın Han’a önce 2 yıl hapis cezası verdi; ardından 1/6 oranında indirimle ceza 1 yıl 8 aya düşürüldü. Han’a ayrıca 80 TL para cezası verildi. Rıza Sarraf dosyadan ayrıldı çünkü ifadesi alınamadı.
İSTİNAF VE HUKUKA AYKIRILIK
İstanbul 6 Nolu Kültür Varlıkları Koruma Kurulu’nun itirazı sonrası İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 30. Ceza Dairesi, yerel mahkeme kararını hukuka aykırı bularak bozdu. Kararın bozulma gerekçesinde, bilirkişi raporlarının inşai ve fiziki müdahalelerin esaslı onarım niteliğinde olduğunu, sit alanındaki çam ağaçlarının zarar gördüğünü ve özgün yapının kaybedildiğini tespit ettiği belirtildi. Ayrıca, sanığın aykırılıkları eski hâline getirmediği vurgulandı.
KAMUOYUNUN GAZINI ALMAK İÇİN GÖSTERMELİK YIKIM
Rıza Sarraf’ın yalısındaki kaçakların mahkemeye taşınmasını sağlayan dönemin İBB Meclis Üyesi Hüseyin Sağ, yaptığı açıklamada, “Ebru Gündeş ‘Ben yapmadım, Rıza Sarraf yaptı’ dedi, Sarraf ise ‘Mimar yaptı’ diyerek sorumluluğu mimara attı. Sonuçta mimar ceza aldı, Gündeş beraat etti. Kamuoyunun gazını almak için küçük bir yıkım yapıldı ama ana binaya dokunulmadı” ifadelerini kullandı.
KAÇAKLARIN DETAYI
1970 yılında Kültür ve Turizm Bakanlığı envanterine alınan Kanlıca Mehmet Arif Bey Yalısı’nda yapılan kaçaklar, 2015 yılında İBB meclisine sunulan raporda şöyle belirtildi:
-
Tarihi yalıya kaçak kat çıkıldı,
-
Zemin katın dış cephesi camla kaplandı,
-
Ahşap korkuluklar sökülerek yerine cam takıldı,
-
Boğaz’a açılan bahçeler birleştirildi,
-
Deniz araçları için iskele yapıldı,
-
Özel ışıklandırma için 3 ton renkli taş döküldü,
-
Çatıdaki kiremitler kaldırılarak modern çatı yapıldı,
-
Tescilli ağaçlar kesildi,
-
İki yalıyı bağlayan tüp geçit ve asansör yapıldı.
EBRU GÜNDEŞ VE YALILAR
Ebru Gündeş ile Rıza Sarraf, 2021 yılında resmi olarak boşandı. Gündeş, ikiz yalıların tapularını Rıza Sarraf’tan olan kızı Alara üzerine yaptırdı. Kaçak yapıların yıkımının uygulanıp uygulanmayacağı ise hâlen merak konusu.
