Türkiye’de uzun süredir beklenen Eşel Mobil Sistemi, 2 Mart 2026 itibarıyla resmen yürürlüğe girdi. Sistem, akaryakıt fiyatlarının ani yükselişlerini sınırlamak için tasarlanmış olsa da, uluslararası petrol fiyatlarının artışı ve döviz kurundaki dalgalanmalar nedeniyle pompaya yansıyan zamlardan kaçınılamadı.
Sistem kapsamında, devlet fiyat artışını frenlemek amacıyla Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) üzerinde önemli bir indirim uyguladı. Motorinde litre başına 7,78 TL, benzinde ise 2,29 TL kadar ÖTV indirimi yapıldı. Buna rağmen, zam baskısı tamamen engellenemedi ve pompaya yansıyan artış motorinde 3,11 TL, benzinde ise 0,92 TL oldu.
BÜYÜK ŞEHİRLERDE AKARYAKIT FİYATLARI REKOR SEVİYEDE
Zamlar sonrası büyük şehirlerdeki akaryakıt fiyatları dikkat çekici seviyelere ulaştı:
İstanbul:
-
Benzin: Anadolu Yakası 59,18 TL, Avrupa Yakası 59,34 TL
-
Motorin: Anadolu Yakası 63,37 TL, Avrupa Yakası 63,53 TL
Ankara:
-
Benzin: 60,29 TL
-
Motorin: 64,65 TL
İzmir:
-
Benzin: 60,58 TL
-
Motorin: 64,93 TL
EŞEL MOBİL SİSTEMİ NASIL İŞLİYOR?
Eşel Mobil Sistemi’nin temel amacı, akaryakıt fiyatlarındaki dalgalanmaların pompaya direkt yansımasını kısmen engellemek. Sistemin işleyişi şöyle:
-
Petrol fiyatları yükseldiğinde artışın %75’i kadar ÖTV indirimi uygulanacak.
-
Benzinde litre başına 14,8277 TL, motorinde 13,9006 TL, LPG’de kilogram başına 11,3830 TL’ye kadar ÖTV indirimi devreye alınacak.
-
Petrol fiyatları düştüğünde ise azalışın %75’i kadar ÖTV artırımı yapılacak.
Uzmanlar, sistemin dalgalanmalara karşı tampon etkisi sağlayacağını belirtse de, uluslararası petrol ve döviz piyasalarındaki hızlı yükselişler durumunda pompaya yansıyacak zamların tamamen önüne geçilmesinin mümkün olmayacağı uyarısında bulunuyor.
EKONOMİK ETKİLER VE ÖNGÖRÜLEBİLİRLİK
-
Eşel Mobil sayesinde iş dünyası ve tüketici açısından fiyatların öngörülebilirliği artırılacak.
-
Sistemin devreye alınmasıyla birlikte ani fiyat şokları sınırlanacak, tüketici bütçeleri üzerindeki baskı bir nebze hafifleyecek.
-
Türkiye’nin enerji ithalatına bağımlılığı ve küresel petrol piyasalarındaki belirsizlik, sistemin ekonomik istikrar için kritik olduğunu ortaya koyuyor.
UZMAN GÖRÜŞLERİ
-
Petrol fiyatlarındaki artışın kısa süreli olması halinde Eşel Mobil Sistemi, pompada minimal artış sağlayacak ve piyasayı dengede tutacak.
-
Ancak artış uzun süre devam ederse, sistemin etkisi sınırlı kalacak ve pompaya yansıyacak fiyatlar daha yüksek olacak.
-
Enerji ve ekonomi analistleri, küresel kriz ortamında sistemin Türkiye’nin ekonomik direnç mekanizmalarından biri olduğunu vurguluyor.
GEÇMİŞTE YAŞANAN ÖRNEKLER
-
Geçen yılın Nisan ayında, İstanbul’daki siyasi gerginlik ve piyasa dalgalanmaları sırasında, Türk Lirası üzerindeki baskıyı sınırlamak için yetkililer 50 milyar dolardan fazla rezerv kullanmış ve faiz artışına gitmişti.
-
Bu yılki Eşel Mobil uygulaması, geçen yıla göre daha kontrollü ve sınırlı müdahale olarak öne çıkıyor.
TÜKETİCİLER NE DÜŞÜNÜYOR?
-
Vatandaşlar, Eşel Mobil sistemi sayesinde fiyatlarda ani yükselişlerin engelleneceğini umut ediyor.
-
Ancak özellikle İstanbul, Ankara ve İzmir’deki pompada görülen yüksek fiyatlar tüketici üzerinde psikolojik ve ekonomik baskı yaratıyor.
-
Akaryakıt kullanıcıları, fiyat dalgalanmalarının önlenmesini sağlamak amacıyla sistemin etkinliğini uzun vadede gözlemleyeceklerini belirtiyor.
SONUÇ
Eşel Mobil Sistemi, Türkiye’de akaryakıt fiyatlarındaki dalgalanmaları kontrol altına almak için önemli bir araç olarak devreye girdi. ÖTV indirimiyle kısmi fiyat kontrolü sağlanırken, uluslararası petrol ve döviz piyasalarındaki hareketlilik zamların tamamen önüne geçmeyi zorlaştırıyor. Uzmanlar, sistemin kısa vadede fiyat öngörülebilirliği sağladığını, ancak uzun vadeli küresel risklerin etkisiyle pompadaki fiyat artışlarının devam edebileceğini vurguluyor.
