ABD ve İsrail’in İran’a saldırıları sonrası başlayan jeopolitik kriz, küresel piyasaları dalgalandırırken, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Türk Lirası’nın istikrarını korumak için ciddi adımlar attı. Merkez Bankası, rezervlerinin yaklaşık yüzde 15’ini piyasaya sürerek Türk Lirası’nı dalgalanmalara karşı korumaya çalıştı. Bu hamle, ülke tarihindeki büyük müdahalelerden biri olarak kayda geçti ve küresel yatırımcıların dikkatini Türkiye piyasalarına çekti.
Savaşın Tetiklediği Piyasa Oynaklığı
İran’daki savaşın tetiklediği belirsizlik, gelişmekte olan ülkelerin para birimlerinde sert değer kayıplarına yol açtı. Türk Lirası ise yapılan müdahaleler sayesinde nispeten dengede kalmayı başardı. Bloomberg’e konuşan konuya yakın kaynaklar, TCMB’nin piyasalar açılmadan önce likiditeyi sıkılaştırdığını ve bankaların dolar satışına geçerek volatiliteyi engellemeye çalıştığını aktardı. Müdahalelerin haftanın ilerleyen günlerinde kademeli olarak azaldığı ve Perşembe günü herhangi bir müdahale yapılmadığı belirtildi.
Türkiye Lirası En İyi Performansı Gösterdi
JPMorgan Chase & Co. Varlık Yönetimi Gelişmekte Olan Piyasalar Strateji Başkanı Nick Eisinger, Türk Lirası’nın bu hafta dolar karşısında sadece %0,1 değer kaybıyla, gelişmekte olan para birimleri arasında en iyi performans gösterdiğini vurguladı. Eisinger, “Şu an için bu politika sürdürülebilir görünüyor; ellerinde stratejiyi devam ettirecek yeterli mühimmat var. Ancak İran’daki çatışmanın süresi kritik öneme sahip” dedi.
Hedef: Öngörülebilirlik ve Kademeli Değer Kaybı
TCMB, Türk Lirası’nın değer kaybını kademeli ve öngörülebilir tutarak iş dünyası ve yatırımcılar için istikrar sağlamaya çalışıyor. Müdahaleler sayesinde Türkiye, yüksek enflasyon ve enerji fiyatlarındaki baskılara rağmen piyasada kontrollü bir dengeyi korumayı başardı. Swap hariç net döviz rezervleri 78,4 milyar dolar olan Merkez Bankası, altın rezervleri ile birlikte yaklaşık 200 milyar dolarlık bir güvenlik tamponuna sahip.
Jeopolitik Riskler ve Enerji Bağımlılığı
Türkiye’nin İran’a coğrafi yakınlığı ve enerji ithalatına olan bağımlılığı, Orta Doğu’daki çatışmalara karşı ekonomiyi kırılgan hale getiriyor. Savaşın başlamasından bu yana ham petrol fiyatlarında yüzde 16’lık artış görüldü. DoubleLine Group Portföy Yöneticisi Bill Campbell, piyasanın jeopolitik şoklara karşı hassasiyetine dikkat çekerek, “Hava dönerse çıkış kapısı çok dar olabilir” uyarısında bulundu.
Müdahalenin Geçmişle Karşılaştırılması
Bu haftaki müdahaleler, geçen yıl Nisan ayında yaşanan siyasi gerginlik ve piyasa çalkantısında yapılan 50 milyar dolarlık müdahalelerin gerisinde kaldı. O dönemde Merkez Bankası, kur istikrarını sağlamak için rezervleri büyük ölçüde kullanmış ve faiz artırımına gitmişti. Goldman Sachs analistleri, Türk Lirası’nın şu ana kadar sınırlı hareket ettiğini belirterek, şoklar devam ederse mevcut duruşun sürdürülebilirliğinin azalacağını belirtti.
Sonuç
Merkez Bankası’nın savaş müdahalesi, Türk Lirası’nın değerini korumada etkili olurken, piyasalara güven mesajı verdi. Ancak İran’daki çatışmaların süresi ve petrol fiyatlarındaki oynaklık, kısa vadede Türkiye ekonomisi için kritik risk unsuru olmaya devam ediyor. Yatırımcılar ve iş dünyası, Merkez Bankası’nın stratejilerini yakından takip etmeye devam ediyor.
