Ticaret Bakanlığı, motorlu kara taşıtlarının kiralanması süreçlerini düzenleyen ve sektörde hem tüketici haklarını hem de hizmet kalitesini artırmayı hedefleyen **“Motorlu Kara Taşıtlarının Kiralanması Hakkında Yönetmelik Taslağı”**nı hazırladı. Taslak, kamuoyu ve sektör paydaşlarının görüşüne sunularak yürürlüğe girmeden önce görüş alınacak.
Hedef: Adil Rekabet ve Yüksek Hizmet Standardı
Yeni taslakla, araç kiralama sektöründe kurumsal yapı ve standartlar oluşturulması hedefleniyor. Kiralama süreçlerinde şeffaflık ve hesap verebilirlik sağlanacak, sözleşme şartları netleştirilecek, araçların teknik yeterlilik standartları yükseltilecek. Böylece tüketicilerin korunması sağlanırken, sektörde adil rekabet ortamı tesis edilecek. Taslak çalışmada, özellikle bireysel kiralamalar kapsamda yer alırken, işletmelere yapılan uzun süreli kiralamalar kapsam dışında tutuluyor.
Motorlu Kara Taşıtı Kiralama Bilgi Sistemi Kurulacak
Taslağa göre, ticari faaliyet doğrultusunda taşıt kiralayan her işletmenin yetki belgesi alması zorunlu olacak. Yetki belgesi almak isteyen işletmelerin:
-
Meslek odasına kayıtlı olması,
-
İş yerinin ticari veya mesleki faaliyet amacıyla kullanılması,
-
Vergi mükellefi olması
gibi şartları yerine getirmesi gerekecek.
Ayrıca, kiralama sorumlularının en az ilköğretim mezunu olması, belirli suçlardan hüküm giymemesi ve Mesleki Yeterlilik Kurumu onaylı Seviye 4 belgesine sahip olması şart koşulacak.
Bakanlık, kiralama faaliyetleri ile araçların takibi ve kontrolü için **“Motorlu Kara Taşıtı Kiralama Bilgi Sistemi”**ni kuracak. Yetki belgesi başvuruları ve belgelendirme işlemleri bu sistem üzerinden yürütülecek.
Çevre Dostu ve Modern Filolar Teşvik Edilecek
Yeni taslak, çevre dostu ulaşımı teşvik etmek amacıyla bazı araç sınırlamaları getiriyor:
-
100 bin kilometreden fazla veya 5 yaşından büyük araçlar kiraya verilemeyecek.
-
İşletmelerin en az 5’i kendine ait olmak üzere toplam 10 araç bulundurması zorunlu olacak.
-
Büyükşehirlerde faaliyet gösteren işletmelerin en az 2 hibrit veya elektrikli aracı filolarında bulundurması zorunlu olacak; bunlardan biri Türkiye’de üretilmiş olmalı.
Bu düzenlemelerle hem çevre dostu ulaşım teşvik edilecek hem de yerli üretim desteklenecek.
Depozito ve Ödeme Düzenlemeleri
Taslak, tüketicilerin mağduriyetlerini önlemek için depozito ve ödeme süreçlerini de düzenliyor:
-
1–6 günlük kiralamalarda depozito en fazla 3 günlük kira bedeli, 7–30 günlük veya haftalık kiralamalarda ise en fazla 7 günlük kira bedeli olacak.
-
Depozitodan kesinti yapılabilecek durumlar yönetmelikle belirlenecek.
-
Araç iade tarihinden itibaren 7 gün içinde depozito iadesi yapılacak.
-
Ön ödemeli rezervasyonlar, teslim saatinden 24 saat öncesine kadar gerekçe gösterilmeden iptal edilebilecek.
-
Olağan kullanım nedeniyle oluşan aşınma ve yıpranmalardan tüketici sorumlu tutulmayacak.
Araç Güvenliği ve Teknik Yeterlilik
-
Periyodik bakımı yapılmamış araçlar kiraya verilemeyecek.
-
Kış şartlarında talep edilirse işletmeler kış lastiği sağlamak zorunda olacak.
-
Kasko ve sigorta, kiralama bedeline dahil olacak ve ek ücret talep edilemeyecek.
-
İşletmeler, hasar veya arıza durumunda kiracıya kolay erişim sağlayacak bildirim altyapısı oluşturmakla yükümlü olacak.
-
Mahkeme kararı olmadan “değer kaybı” adı altında ek ücret talep edilemeyecek.
-
Kiracı talep ederse, bebek koltuğu, navigasyon ve HGS gibi hizmetler bedelsiz sağlanacak.
İlan Siteleri ve Yetki Belgesi
Çevrim içi platformlar ve ilan siteleri, kiralama ilanı veren işletmelerin yetki belgesine sahip olup olmadığını kontrol etmekle yükümlü olacak. Yetki belgesi olmayan işletmelerin ilan vermesi engellenecek. Mevcut işletmelere 1 Ocak 2027’ye kadar yetki belgesi alma süresi tanındı.
Sonuç
Yeni yönetmelik taslağı, araç kiralama sektöründe tüketici haklarını korumayı, hizmet kalitesini artırmayı ve adil rekabeti sağlamayı amaçlıyor. Çevre dostu ve modern filoların teşvik edilmesi, depozito ve ödeme süreçlerinin standartlaştırılması ve araç güvenliği düzenlemeleri ile sektörün kurumsallaşması hedefleniyor. Taslak, görüşe açıldıktan sonra yürürlüğe girecek ve sektörde yeni bir dönemin başlangıcını işaret edecek.
