İran’da ekonomik kriz derinleşiyor; başkent Tahran’da riyalin aşırı değer kaybı sonrası halk sokağa döküldü, esnaf dükkanlarını kapattı ve hükümetin ekonomi politikalarını protesto etti. Ülkede son yıllarda en geniş çaplı toplumsal eylemlerden biri yaşanırken, ekonomik belirsizlik ve enflasyon vatandaşların günlük yaşamını olumsuz etkiliyor. Merkez Bankası Başkanı Muhammed Reza Farzin’in istifa ettiği iddiaları gündeme geldi, ancak resmi açıklamada görevinde herhangi bir değişiklik olmadığı bildirildi; bu çelişkili mesajlar, halkın belirsizlik algısını artırdı.
Başkentteki protestoların ikinci gününde kent merkezinde toplanan göstericiler, riyaldeki sert değer kaybına tepki gösterdi, hükümet ve rejim karşıtı sloganlar attı, fiyat istikrarı ve alım gücünün korunması için acil önlemler talep etti. Görgü tanıkları ve sosyal medya paylaşımları, yüzlerce iş yerinin kepenk kapattığını doğruladı. İran riyali, resmi olmayan piyasalarda tarihi dip seviyelere geriledi; ABD doları karşısında yaklaşık 1 milyon 400 bin, euro karşısında ise 1 milyon 700 bin seviyelerinde işlem görüyor. Uzmanlar, bu sert düşüşün enflasyonu hızlandırdığını ve temel tüketim maddelerinin fiyatlarını günlük bazda yükselttiğini belirtiyor.
Ekonomik baskı yalnızca döviz krizinden kaynaklanmıyor; uzun süredir Batı yaptırımlarının yükü, nükleer program nedeniyle devreye giren uluslararası yaptırımlar ve yılın başlarında İsrail ile yaşanan 12 günlük çatışmalar kamu maliyesi üzerinde ek baskı oluşturdu. Tüm bu etkenler, halkın alım gücünü olumsuz etkileyerek fiyat dalgalanmalarını kontrol edilemez hale getirdi. Özellikle gıda ve temel ihtiyaç ürünlerinde artışlar hızla devam ediyor.
Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, protestocularla diyalog kurulması talimatını verdi; İçişleri Bakanlığı, gösterici temsilcileriyle görüşmeler başlattı. Pezeşkiyan, hükümetin halkın taleplerini dikkate alacağını ve sorunların çözümü için gerekli adımların atılacağını ifade etti. Bankacılık sisteminin iyileştirilmesi ve vatandaşların satın alma gücünün korunması, hükümetin öncelikleri arasında yer alıyor. Pezeşkiyan ayrıca, maaş artış taleplerine karşılık kaynak bulma zorluklarını dile getirerek, “İran’da maalesef durumlar çok vahim, İran’ın iyi olması gerekiyor, aksi takdirde göç riski artar” dedi.
Özetle, İran’da riyaldeki rekor değer kaybı ve ekonomik belirsizlik halkın protestolarına yol açarken, hükümet diyalog ve çözüm odaklı adımlar atmaya çalışıyor. Ekonomik kriz, enflasyon, yaptırımlar ve bölgesel çatışmaların birleşimi, ülke genelinde sosyal huzursuzluğu artıran temel faktörler olarak öne çıkıyor.
