Avrupa Birliği ile ABD arasında uzun süredir müzakere edilen ticaret anlaşması, Washington’daki son hukuki ve siyasi gelişmeler nedeniyle yeni bir belirsizlik sürecine girdi. ABD’de tarifelere ilişkin yaşanan karmaşa sonrası Avrupa Parlamentosu, AB-ABD ticaret anlaşmasına ilişkin yasama çalışmalarını ve planlanan oylamayı askıya aldığını duyurdu.
Kararın arka planında, ABD Başkanı Donald Trump’ın uygulamaya koyduğu tarifeler ve bu tarifelere ilişkin yargı süreci yer alıyor. ABD Yüksek Mahkemesi’nin 20 Şubat 2026 tarihli kararı, süreci doğrudan etkileyen dönüm noktası oldu.
ABD’de Yargı Kararı Süreci Değiştirdi
ABD Yüksek Mahkemesi, Başkan Trump’ın tarifeleri dayandırdığı Uluslararası Acil Ekonomik Güçler Yasası’nın (IEEPA) başkana bu kapsamda gümrük tarifesi koyma yetkisi vermediğine hükmetti. Bu karar, yürütmenin ticaret politikası araçlarını sınırlayan önemli bir içtihat olarak değerlendirildi.
Mahkeme kararının hemen ardından Trump, bu kez 1974 Ticaret Yasası’nın 122. maddesine dayanarak tüm ülkelere yönelik yüzde 10’luk küresel gümrük vergisi uygulanmasına ilişkin kararı imzaladı. Ertesi gün ise bu oranın yüzde 15’e çıkarılacağını açıkladı. Böylece ABD’nin ithalat politikasında kısa süre içinde iki önemli yön değişikliği yaşandı.
Avrupa Parlamentosu: “Belirsizlik Kabul Edilemez”
Gelişmeler üzerine Avrupa Parlamentosu Uluslararası Ticaret Komitesi Başkanı Bernd Lange yazılı bir açıklama yaptı. Lange, ABD Yüksek Mahkemesi’nin kararının açık olduğunu ve bunun sonuçlarının göz ardı edilemeyeceğini belirterek, “Her zamanki gibi devam etmek bir seçenek değil” ifadelerini kullandı.
Lange’a göre, ABD tarafının ticaret anlaşmasını müzakere ederken ve uygularken dayandığı önemli bir hukuki araç artık geçerliliğini yitirmiş durumda. Bu da AB açısından anlaşmanın öngörülebilirlik ve istikrar ilkeleriyle çelişen bir tablo ortaya çıkarıyor.
Ayrıca 122. maddenin ayrım gözetmeksizin tüm ülkelere uygulanacak olması, AB’den ABD’ye yapılan ihracatın yüzde 15’i aşan bir tarife yüküyle karşı karşıya kalabileceği anlamına geliyor. Bu durumun, daha önce varılan şartlardan sapma anlamı taşıdığı belirtiliyor.
Turnberry Anlaşması’nın Geleceği
AB ile ABD arasındaki ticaret müzakereleri Temmuz 2025’te İskoçya’daki Trump’a ait Turnberry golf sahasında tamamlanmış ve kamuoyunda “Turnberry Anlaşması” olarak anılmıştı. Anlaşma kapsamında AB ülkeleri, ABD ürünlerine gümrük tarifesi uygulamamayı kabul etmiş; buna karşılık ABD’nin AB ürünlerine yüzde 15 oranında tarife uygulayacağı duyurulmuştu.
Ancak ABD’nin yeni küresel tarife kararı, bu çerçevenin dışına çıkıldığı yönünde yorumlara neden oldu. Avrupa Parlamentosu’ndaki siyasi grup temsilcileri, AB-ABD ticari ilişkilerinde hukuki netlik ve istikrar sağlanana kadar anlaşmaya ilişkin yasama çalışmalarını askıya alma kararı aldı.
Bu doğrultuda 24 Şubat’ta komitede yapılması planlanan oylamaların gerçekleştirilmeyeceği açıklandı. Konunun gelecek hafta yeniden değerlendirilmesi bekleniyor.
Daha Önce de Süreç Durmuştu
Bu, AB tarafının anlaşma sürecini ilk kez durdurması değil. Ocak ayında da Trump’ın Grönland konusundaki açıklamaları ve bazı Avrupa ülkelerine tarife uygulanabileceğini duyurması üzerine Avrupa Parlamentosu onay sürecini geçici olarak askıya almıştı.
Küresel Ticarette Yeni Gerilim Riski
Uzmanlara göre yaşanan gelişmeler, sadece AB-ABD ilişkilerini değil, küresel ticaret sistemini de etkileyebilir. ABD’nin tüm ülkelere yönelik küresel vergi uygulaması, Dünya Ticaret Örgütü kuralları ve “en çok kayrılan ulus” ilkesi çerçevesinde yeni hukuki tartışmalar doğurabilir.
AB tarafı ise özellikle ihracatçı sektörlerde belirsizlik oluştuğunu, yatırım planlarının ve uzun vadeli ticaret stratejilerinin risk altına girdiğini savunuyor. Taraflar arasında diplomatik temasların sürmesi beklenirken, anlaşmanın geleceği ABD’deki hukuki ve siyasi sürecin nasıl şekilleneceğine bağlı olacak.
Mevcut tablo, transatlantik ticaret ilişkilerinde istikrarın yeniden sağlanmasının kısa vadede kolay olmayacağını gösteriyor.
