ABD ile İsrail’in İran’a yönelik saldırıları beşinci gününe girerken bölgedeki tansiyon giderek yükseliyor. Hava operasyonlarının aralıksız sürdüğü çatışmalarda İran’ın çok sayıda askeri ve sivil noktası hedef alındı. İran ise Körfez’deki ABD üslerine ve İsrail’e yönelik misilleme saldırılarıyla karşılık verdi. Karşılıklı hamleler bölgeyi adeta ateş çemberine çevirirken, İran’daki siyasi geleceğe dair tartışmalar da hız kazandı.
Saldırılar sırasında İran’ın dini lideri Ali Hamaney’in hayatını kaybettiği yönündeki haberler ülke içinde ve dışında büyük yankı uyandırdı. Hamaney’in ölümü sonrası İran’da yeni liderin kim olacağı sorusu gündemin en kritik başlıklarından biri haline geldi. Bu süreçte Batı basınında ve ABD siyasetinde “rejim değişikliği” ihtimali yeniden yüksek sesle dile getirilmeye başlandı.
Rıza Pehlevi İsmi Yeniden Gündemde
Tartışmaların merkezinde ise devrik İran Şahı’nın oğlu Rıza Pehlevi yer alıyor. Uzun yıllardır ABD’de yaşayan ve İran’daki mevcut rejime karşı muhalif bir figür olarak bilinen Pehlevi, özellikle son aylarda İran’daki rejim karşıtı protestoların artmasıyla birlikte yeniden dikkat çekmişti.
Pehlevi, İran’da yönetimin değişmesi gerektiğini savunurken Batı dünyasına yakın mesajlar vermiş, ABD ve İsrail’e yönelik ılımlı açıklamalarıyla öne çıkmıştı. Ancak özellikle ABD’nin İran’da bir ilkokul binasını vurduğu ve 170 öğrenci ile öğretmenin hayatını kaybettiği iddia edilen saldırı hakkında sessiz kalması, buna karşılık İran’ın saldırısında ölen 4 Amerikalı asker için taziye mesajı yayımlaması, kamuoyunda tartışma yaratmıştı.
Trump’a Doğrudan Soru
ABD Başkanı Donald Trump’a düzenlediği bir basın toplantısında Pehlevi’nin olası liderliği soruldu. Gazetecilerin “İran’da bir rejim değişikliği olursa Rıza Pehlevi’yi destekler misiniz?” sorusuna Trump’ın verdiği yanıt dikkat çekti.
Trump, Pehlevi için “Nazik biri” ifadesini kullansa da İran’ı yönetme konusunda daha farklı bir profile ihtiyaç olduğunu ima etti.
“İçeriden birinin olması daha uygun olur. O çok nazik biri ancak bana öyle geliyor ki orada olan ve şu anda popüler olan biri olması gerekir.” diyen Trump, Pehlevi’nin İran’daki toplumsal karşılığı konusunda soru işareti bulunduğunu ortaya koydu.
“Dışarıdan İsim” Tartışması
Trump’ın sözleri, ABD’nin İran’a dışarıdan bir lider dayatması yapma görüntüsünden kaçınmak istediği şeklinde yorumlandı. Pehlevi’nin uzun süredir ülke dışında yaşıyor olması ve İran iç siyasetinde aktif bir rol üstlenmemiş olması, onu “dış destekli aday” eleştirilerine açık hale getiriyor.
Öte yandan İran içinde rejime muhalif farklı fraksiyonlar, dini yapılar, Devrim Muhafızları içindeki güç dengeleri ve halk hareketleri gibi birçok değişken bulunuyor. Bu karmaşık yapı içinde, yalnızca Batı desteğiyle bir liderin iktidara gelmesinin kolay olmayacağı değerlendiriliyor.
Bölgesel Kriz Derinleşiyor
İran ile ABD-İsrail hattındaki askeri gerilim devam ederken, bölgesel çatışmanın daha geniş bir savaşa dönüşme ihtimali uluslararası kamuoyunu endişelendiriyor. Körfez’deki enerji güvenliği, küresel petrol fiyatları ve Orta Doğu’daki güç dengeleri doğrudan etkileniyor.
İran’da liderlik boşluğunun nasıl doldurulacağı, rejimin devam edip etmeyeceği ve muhalefetin nasıl bir yol izleyeceği önümüzdeki günlerin en kritik başlıkları arasında yer alıyor.
Trump’ın Pehlevi’ye yönelik mesafeli açıklaması ise, Washington’un İran konusunda henüz net bir siyasi alternatif üzerinde uzlaşmadığını gösteren önemli bir işaret olarak değerlendiriliyor.
