Irak’ta ABD öncülüğündeki uluslararası koalisyonun askeri misyonu 30 Eylül itibarıyla resmen sona erdi. 2003’teki ABD öncülüğündeki işgalin ardından başlayan Amerikan askeri varlığı, 2011’deki çekilmenin ardından 2014’te DEAŞ’la mücadele gerekçesiyle yeniden başlamıştı. Son birliklerin de ülkeden ayrılmasıyla Irak’ta ABD öncülüğündeki koalisyonun askeri misyonu tamamlanmış oldu.
Irak ile ABD arasında 2024 yılında varılan takvim doğrultusunda gerçekleştirilen çekilmeyle birlikte, ülkedeki güvenlik ilişkilerinin görünür bir askeri varlıktan daha çok ikili güvenlik işbirliği, eğitim, istihbarat ve teknik desteğe dayalı bir yapıya dönüşmesi bekleniyor.
ABD’NİN IRAK’TAKİ ASKERİ MİSYONU SONA ERDİ
Irak Savunma Bakanlığı ve hükümet yetkililerinin açıklamalarına göre, uluslararası koalisyonun Irak’taki askeri misyonu için belirlenen 30 Eylül tarihiyle birlikte çekilme süreci tamamlandı.
ABD güçleri, 2003’te Saddam Hüseyin yönetiminin devrilmesiyle başlayan askeri müdahalenin ardından uzun yıllar ülkede kaldı. Amerikan askerlerinin 2011’de büyük ölçüde çekilmesinden birkaç yıl sonra DEAŞ’ın Irak ve Suriye’de geniş bir alanı kontrol altına alması üzerine ABD öncülüğündeki koalisyon yeniden Irak’a konuşlandı.
DEAŞ’ın 2017’de Irak’taki toprak hakimiyetinin büyük ölçüde sona ermesinin ardından koalisyonun operasyonel rolü zaman içerisinde danışmanlık ve destek görevlerine dönüştü.
YENİ DÖNEM: ASKERİ VARLIKTAN İKİLİ İŞBİRLİĞİNE
Washington ile Bağdat arasında 2024’te yapılan anlaşmayla koalisyonun Irak’taki askeri görevinin sonlandırılması için aşamalı bir takvim oluşturuldu.
Bu süreç kapsamında ABD güçlerinin bulunduğu bazı üs ve tesislerin kontrolü Irak güvenlik güçlerine devredildi. Son aşamada ise kalan Amerikan birliklerinin ülkeden ayrılmasıyla birlikte koalisyonun askeri misyonu tamamlandı.
Bundan sonraki dönemde ABD-Irak ilişkilerinin tamamen sona ermesi söz konusu değil. İki ülke arasındaki güvenlik ilişkilerinin daha düşük görünür askeri varlıkla; istihbarat paylaşımı, eğitim, teknik destek, kapasite geliştirme ve kurumsal işbirliği gibi alanlarda devam etmesi bekleniyor.
ABD ASKERLERİ BÖLGEDE YENİDEN KONUŞLANABİLİR
Irak’tan ayrılan Amerikan askerlerinin tamamının doğrudan ABD’ye dönmesi beklenmiyor. Bölgedeki mevcut güvenlik yapılanması kapsamında bazı birliklerin Orta Doğu’nun farklı noktalarına kaydırılması gündemde.
Bu durum, Irak’taki Amerikan askeri varlığının sona ermesinin ABD’nin bölgedeki askeri faaliyetlerinin tamamen sona erdiği anlamına gelmediğini gösteriyor.
ABD’nin Irak’tan çekilmesiyle birlikte özellikle Suriye, Ürdün ve bölgedeki diğer stratejik noktaların güvenlik açısından öneminin artabileceği değerlendiriliyor.
IRAK’IN HAVA SAVUNMASI GÜNDEMDE
Çekilmenin ardından Irak’ın kendi hava savunma kapasitesi de yeniden tartışma konusu oldu.
Özellikle Irak Kürt Bölgesel Yönetimi’nde ABD tarafından sağlanan hava savunma sistemlerinin bölgedeki füze ve İHA saldırılarına karşı önemli rol oynadığı belirtiliyordu. ABD’nin çekilme planı kapsamında Erbil’deki bazı hava savunma unsurlarının da ülkeden çıkarılması güvenlik endişelerini artırdı.
IKBY yetkilileri, bölgenin son dönemde İHA ve balistik füze saldırılarıyla karşı karşıya kaldığını belirterek hava savunmasının önemine dikkat çekti.
IKBY Başbakanı Mesrur Barzani de ABD’nin çekilmesinin ardından bölgenin savunma kapasitesine ilişkin endişelerini dile getiren isimlerden biri oldu.
DEAŞ TEHDİDİ DE GÜNDEMDE
ABD öncülüğündeki koalisyonun çekilmesiyle birlikte Irak güvenlik güçlerinin DEAŞ’ın uyuyan hücreleri ve diğer silahlı gruplara karşı mücadelede daha fazla sorumluluk üstlenmesi gerekecek.
Irak güvenlik güçlerinin son yıllarda DEAŞ’a karşı önemli operasyonel kapasite geliştirdiği belirtilse de istihbarat, hava gözetleme ve lojistik destek gibi alanlarda ABD ile yürütülen işbirliğinin sona ermesinin etkileri yakından takip edilecek.
Analistler, özellikle bölgedeki güvenlik dengelerinin hızla değiştiği bir dönemde Irak’ın kendi güvenlik kapasitesini güçlendirmesinin kritik hale geldiğine dikkat çekiyor.
BÖLGEDE DENGELER YENİDEN ŞEKİLLENİYOR
ABD’nin Irak’taki askeri misyonunun sona ermesi, yalnızca Bağdat-Washington ilişkileri açısından değil, Orta Doğu’daki güç dengeleri açısından da önemli bir gelişme olarak değerlendiriliyor.
Reuters’ın aktardığı değerlendirmelerde, Amerikan güçlerinin çekilmesinin Irak’taki İran destekli silahlı grupların hareket alanı ve DEAŞ’ın yeniden toparlanma ihtimali açısından yeni tartışmaları beraberinde getirdiği belirtiliyor.
Bağdat yönetimi ise yeni dönemde Irak’ın egemenliğini ve güvenlik kurumlarının kontrolünü güçlendirmeye odaklanırken, ABD ile ekonomik ve güvenlik alanlarındaki ilişkilerin farklı bir formatta sürdürülmesi hedefleniyor.
- Böylece Irak’ta 2003’te başlayan ve farklı dönemlerde değişen biçimlerde devam eden ABD askeri varlığı sona ererken, ülke yeni bir güvenlik ve dış politika dengesiyle karşı karşıya kalmış oldu.
