İran’dan küresel enerji ticaretini ve bölgesel dengeleri doğrudan etkileyecek kritik bir karar geldi. İran Parlamentosu, ABD’nin tehditlerine rağmen, dünyanın en stratejik deniz geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı’ndan geçiş yapan gemilerden ücret alınmasını öngören yasa tasarısını onayladı. Bu hamle, sadece enerji piyasalarında değil, uluslararası ticaret ve jeopolitik dengelerde de önemli etkiler yaratabilecek nitelikte.
Hürmüz Boğazı, dünya petrol ticaretinin yaklaşık %20’sinin geçtiği bir güzergâh olarak biliniyor. Dolayısıyla burada alınacak geçiş ücreti, uluslararası taşımacılık maliyetlerini ciddi şekilde artırabilir. Henüz resmi olarak belirlenecek ücret açıklanmasa da uluslararası medya kaynaklarında bazı iddialar gündeme geldi. Al Jazeera’nın geçtiğimiz hafta yayımladığı haberde, gemi başına yaklaşık 2 milyon dolar seviyesinde bir ücret alınabileceği öne sürüldü. Bu durumun, özellikle enerji maliyetlerini yükselteceği ve küresel petrol fiyatları üzerinde doğrudan baskı oluşturacağı tahmin ediliyor.
ABD’nin bu karara tepkisi ise hızlı ve sert oldu. ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, İran’ın Hürmüz Boğazı’nda ücretli geçiş uygulamasını hayata geçirmesi halinde bunun “ağır sonuçları” olacağını açıkladı. Rubio, Hürmüz Boğazı’nın ABD öncülüğündeki uluslararası koalisyon aracılığıyla açık tutulacağını belirtirken, İran’ın bu yasa tasarısını uygulamaya koymasının kabul edilemez olduğunu vurguladı. Rubio, “Hürmüz Boğazı üzerinde kalıcı kontrolü tehdit ediyorlar, bir geçiş ücreti toplama sistemi oluşturuyorlar. Bunun gerçekleşmesine izin vermeyeceğiz. Başkan Trump, eğer isterse bunu engellemek için çeşitli seçeneklere sahip. Size söylemeyeceğim” ifadelerini kullandı.
İran’ın bu hamlesi, ABD ile Tahran arasındaki gerilimi yeniden yükseltecek gibi görünüyor. Geçmişte de Hürmüz Boğazı, bölgesel krizlerde sıkça gündeme gelmişti; bu hamle, hem bölgesel ülkeleri hem de küresel enerji piyasasını yakından ilgilendiriyor. Uzmanlar, bu ücretin uygulanması halinde gemi sahiplerinin geçiş maliyetlerini artırmak zorunda kalacağını, bu durumun ise petrol ve doğalgaz fiyatlarına yansıyacağını belirtiyor. Ayrıca, ABD ve müttefiklerinin bu adımı engellemeye yönelik diplomatik ve askeri seçenekler üzerinde çalışmalar yapabileceği öngörülüyor.
Uluslararası medya ve enerji piyasaları, İran’ın kararının resmiyet kazanacağı tarih ve alınacak ücretin seviyesini merakla bekliyor. Hürmüz Boğazı’ndaki bu gelişme, sadece enerji ticaretinde değil, küresel jeopolitik dengelerde de yeni bir dönemin habercisi olarak değerlendiriliyor.
