Milyonlarca emekliyi ilgilendiren yeni düzenleme önerileri Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin gündemine taşındı. Yeni yasama döneminin başlamasıyla birlikte emeklilerin ekonomik koşullarının iyileştirilmesine yönelik hazırlanan 3 ayrı kanun teklifi Meclis’e sunuldu.
Tekliflerde emeklilerin gelirlerinin artırılması, emekli aylıklarının hesaplanmasında kullanılan oranların değiştirilmesi ve emeklilere yönelik ek sosyal destek sağlanması gibi başlıklar öne çıkıyor.
Sabit gelirle yaşamını sürdüren emeklilerin özellikle son yıllarda artan hayat pahalılığı karşısında yaşadığı ekonomik sıkıntılar dikkate alınarak hazırlanan teklifler, yasalaşması halinde milyonlarca kişinin gelir durumunda değişiklik yaratabilecek düzenlemeler içeriyor.
Ancak söz konusu düzenlemelerin şu aşamada kanun teklifi olduğu ve henüz yasalaşmadığı da önem taşıyor.
EMEKLİLERE HER YIL İKRAMİYE ÖNERİSİ
Meclis’e sunulan tekliflerden ilki, emeklilere her yıl düzenli olarak ek ödeme yapılmasını öngörüyor.
Teklife göre emeklilere her yıl haziran ayında ikramiye verilmesi planlanıyor. İkramiyenin tutarının ise net asgari ücret seviyesinde olması öneriliyor.
Düzenlemede dikkat çeken bir diğer ayrıntı ise bu ödemenin kullanım alanına ilişkin.
Öneriye göre söz konusu destek, emeklilerin yurt içindeki dinlenme tesislerinde kullanabileceği şekilde düzenlenecek.
Bu düzenlemenin hayata geçmesi halinde emeklilerin hem gelirlerinin desteklenmesi hem de tatil ve dinlenme imkanlarının artırılması amaçlanıyor.
EMEKLİ MAAŞLARINDA ORAN DEĞİŞİKLİĞİ ÖNERİSİ
İkinci kanun teklifinde ise emekli aylıklarının hesaplanmasında kullanılan aylık bağlama oranının (ABO) değiştirilmesi gündeme geliyor.
Türkiye Gazetesi yazarı İsa Karakaş’ın aktardığı düzenleme önerisine göre, 2008 yılı Ekim ayında yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 29’uncu maddesiyle uygulanan oranların emekli aylıkları üzerindeki etkisinin yeniden ele alınması amaçlanıyor.
Teklifte, her 360 gün için uygulanan yüzde 2’lik aylık bağlama oranının yüzde 3’e çıkarılması öneriliyor.
Bu değişiklikle uzun yıllar boyunca çalışan vatandaşların emekli olduklarında daha yüksek aylık almasının hedeflendiği belirtiliyor.
25 YIL ÇALIŞAN EMEKLİNİN ORANI YÜZDE 75’E ÇIKABİLİR
Teklifte yer alan bir başka dikkat çekici düzenleme ise çalışma süresine bağlı olarak emekli maaşının hesaplanmasında kullanılan oranla ilgili.
Mevcut sistemde 25 yıl çalışan bir emeklinin aylık bağlama oranının yüzde 50 seviyesinde kaldığı belirtilirken, teklifle bu oranın yüzde 75’e yükseltilmesi öneriliyor.
Böylece uzun yıllar prim ödeyen vatandaşların emekli aylıkları arasındaki farkın azaltılması ve çalışma süresinin emekli maaşına daha güçlü şekilde yansıtılması amaçlanıyor.
GEÇMİŞTE EMEKLİ OLANLAR İÇİN DE DÜZENLEME ÖNERİSİ
İkinci teklifin en dikkat çeken başlıklarından biri ise geçmişte emekli olmuş vatandaşları da kapsayabilecek bir güncelleme önerisi.
Teklife eklenmesi planlanan geçici maddeyle, yeni düzenleme öncesinde bağlanmış emekli aylıklarının da belirlenen yeni oranlar üzerinden güncellenmesi öngörülüyor.
Bu düzenlemenin hayata geçmesi halinde daha önce emekli olmuş vatandaşların da yeni hesaplama sisteminden yararlanabilmesi ve geçmiş dönemlerde oluştuğu belirtilen gelir kayıplarının telafi edilmesi amaçlanıyor.
Özellikle 2000 yılı ve sonrasında emekli olan vatandaşlarla daha önce emekli olanlar arasındaki maaş farkının uzun süredir tartışma konusu olduğu belirtilirken, teklifin bu farklılıkların azaltılmasını hedeflediği ifade ediliyor.
ÜÇÜNCÜ TEKLİFTE YÜZDE 60-85 ARASINDA ABO ÖNERİSİ
Meclis’e sunulan üçüncü kanun teklifinde ise emekli aylıklarının belirlenmesinde farklı bir hesaplama sisteminin uygulanması öneriliyor.
Teklifte, 506 sayılı Kanun’daki memur katsayısının esas alınması öngörülüyor.
Buna göre aylık bağlama oranının yüzde 60’tan başlaması ve en yüksek yüzde **85’e kadar çıkması teklif ediliyor.
Düzenlemenin amacı, çalışma süresi ve prim ödemeleri dikkate alınarak emeklilerin daha yüksek aylık alabilmesinin önünü açmak olarak ifade ediliyor.
MAAŞ DÜŞÜK ÇIKARSA MEVCUT AYLIK KORUNACAK
Üçüncü teklifte emeklilerin mevcut gelirlerinin korunmasına yönelik bir hüküm de bulunuyor.
Öneriye göre yeni hesaplama sonucunda ortaya çıkacak aylığın mevcut emekli maaşından daha düşük olması halinde, mevcut aylığın ödenmeye devam etmesi planlanıyor.
Böylece yeni sistemin emeklilerin gelirlerinde herhangi bir düşüşe yol açmaması amaçlanıyor.
Ayrıca teklif kapsamında geçmiş dönemlerde oluşan farkların da toplu olarak ödenmesine ilişkin bir düzenleme öneriliyor.
GERİYE DÖNÜK TOPLU ÖDEME GÜNDEMDE
Tekliflerde dikkat çeken başlıklardan biri de geriye dönük ödeme önerisi oldu.
Buna göre yeni hesaplama sistemi nedeniyle geçmiş dönemlerde oluştuğu değerlendirilen maaş farklarının emeklilere toplu ödeme şeklinde verilmesi öngörülüyor.
Bu düzenlemenin kabul edilmesi halinde, kapsam dahilindeki emekliler açısından yalnızca bundan sonraki aylıkların değil, geçmiş dönemlerde oluşabilecek farkların da dikkate alınması gündeme gelecek.
GÖZLER TBMM’DE
Emeklilere ilişkin üç ayrı kanun teklifinin Meclis gündemine taşınması, milyonlarca emeklinin gözünü TBMM’deki yasama sürecine çevirdi.
Tekliflerde ikramiye, aylık bağlama oranlarının artırılması, geçmiş dönem maaşlarının güncellenmesi ve emekliler arasında oluşan gelir farklılıklarının azaltılması gibi başlıklar bulunuyor.
Ancak tekliflerin hayata geçebilmesi için TBMM’de ilgili komisyonlarda görüşülmesi, Genel Kurul’da kabul edilmesi ve ardından yasalaşması gerekiyor.
Dolayısıyla şu aşamada söz konusu düzenlemeler emekliler için kesinleşmiş bir maaş veya ikramiye artışı anlamına gelmiyor. Tekliflerin Meclis’teki görüşme ve yasama sürecinin nasıl ilerleyeceği önümüzdeki dönemde netlik kazanacak.
Milyonlarca emekli ise özellikle maaş hesaplama sisteminin değiştirilmesi, aylık bağlama oranlarının yükseltilmesi ve ek ikramiye önerisinin hayata geçirilip geçirilmeyeceğini yakından takip ediyor.
