Son yıllarda yapılan araştırmalar, sosyal medya platformlarının özellikle küçük yaş gruplarında dikkat dağınıklığı, uyku problemleri ve psikolojik baskı gibi sorunlara yol açabildiğini ortaya koyuyor. Bu durum, Avrupa genelinde hem ailelerin hem de devletlerin endişelerini artırmış durumda. Türkiye’nin de dahil olduğu birçok ülke, çocukların dijital ortamlarda daha güvenli bir şekilde bulunabilmesi için yeni yasa ve kısıtlamalar üzerinde çalışıyor.
Bu konuda en dikkat çeken açıklamalardan biri İngiltere’den geldi. İngiltere Başbakanı Keir Starmer, çocukların internet ortamında karşılaştığı risklere dikkat çekerek ailelerin ciddi kaygılar taşıdığını vurguladı. Sosyal medya şirketlerinin daha hızlı ve etkili önlemler alması gerektiğini belirten Starmer, çocukların dijital dünyada korunmasının öncelikli bir mesele olduğunu ifade etti. Hükümetin kısa süre içinde 16 yaş altındaki bireylerin sosyal medya kullanımına sınırlama ya da yasak getirebileceği belirtiliyor.
Avrupa Birliği cephesinde de benzer adımlar gündemde. Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, çocukların çevrim içi güvenliğini artırmak amacıyla geliştirilen “dijital yaş doğrulama” sisteminin teknik olarak hazır olduğunu açıkladı. Bu sistem sayesinde kullanıcıların yaşlarının doğrulanması ve çocukların zararlı içeriklere erişiminin engellenmesi hedefleniyor. Von der Leyen ayrıca sosyal medya platformlarının “sonsuz kaydırma” gibi özelliklerle bağımlılığı artırdığını ve bunun özellikle çocuklar için ciddi bir tehdit oluşturduğunu dile getirdi.
Avrupa’daki ülkeler ise kendi ulusal politikalarını birer birer devreye sokmaya hazırlanıyor. Yunanistan, 1 Ocak 2027 itibarıyla 15 yaş altındaki çocukların sosyal medya kullanımını tamamen yasaklamayı planlıyor. Başbakan Kiryakos Mitsotakis, çocukların uzun süre ekran başında kalmasının zihinsel yorgunluğa ve stres artışına neden olduğunu belirterek bu kararın zor ama gerekli olduğunu söyledi.
Finlandiya’da ise yetkili kurumlar, 13 yaş altındaki çocukların akıllı telefon sahibi olmaması ve sosyal medya kullanmaması yönünde tavsiyede bulunuyor. Başbakan Petteri Orpo da gençlerin fiziksel aktivitelerden uzaklaşmasını “endişe verici” olarak nitelendirerek daha sıkı kısıtlamalara destek verdi.
İsveç hükümeti, eğitim ortamında dikkat dağınıklığını azaltmak amacıyla okullarda cep telefonu kullanımını yasaklamayı planlıyor. Benzer şekilde Danimarka, 15 yaş altı için sosyal medya yasağı üzerinde çalışırken yaş doğrulama sistemlerini devreye sokmaya hazırlanıyor.
Norveç’te ise 15 yaş altına sosyal medya yasağı getirilmesine yönelik yasa taslağı kamuoyunun görüşüne açılmış durumda. Ancak eğitim ve iletişim amaçlı kullanılan bazı platformların bu yasak kapsamı dışında tutulması planlanıyor.
Fransa, çocukların gelişimini olumsuz etkileyebilecek platformlara karşı daha sert bir yaklaşım benimseyerek 15 yaş altına belirli şartlarla yasak getiren düzenlemeyi Senato’dan geçirdi. Bu düzenleme, sosyal medya şirketlerine kullanıcı yaşını doğrulama zorunluluğu da getiriyor.
Polonya, öğrencilerin okullarda cep telefonu kullanımını yasaklamaya hazırlanırken, Almanya yaş sınırı ve okul içi kısıtlamalar üzerine kapsamlı öneriler geliştirme aşamasında bulunuyor.
İspanya da 16 yaş altındaki çocukların sosyal medya kullanımını yasaklamayı planlıyor. Başbakan Pedro Sánchez, ayrıca dijital platform yöneticilerine daha fazla sorumluluk yükleyecek yeni düzenlemelerin de yolda olduğunu açıkladı.
Portekiz, 13 yaş altına tam yasak, 13-16 yaş aralığına ise ebeveyn izni şartı getirmeyi planlarken, kurallara uymayan şirketlere ağır para cezaları uygulanmasını öngörüyor.
Avusturya, Çekya ve Slovenya gibi ülkelerde de benzer şekilde 14-15 yaş altına yönelik kısıtlama planları gündemde. Baltık ülkeleri Estonya, Letonya ve Litvanya ise özellikle okul ortamında dijital kullanımın sınırlandırılmasına odaklanıyor.
İtalya’da da 15 yaş altına sosyal medya yasağı getirilmesine yönelik çalışmalar sürerken, Avrupa Parlamentosu genelinde 16 yaş sınırı getirilmesi yönünde çağrılar yapılmış durumda. Parlamento, 13-16 yaş arasındaki çocukların sosyal medyaya ancak ebeveyn izniyle erişebilmesini öneriyor.
Tüm bu gelişmeler, Avrupa’da çocukların dijital dünyada korunmasına yönelik güçlü bir eğilimin ortaya çıktığını gösteriyor. Uzmanlar, sosyal medya kullanımının tamamen yasaklanmasından ziyade bilinçli ve kontrollü kullanımın teşvik edilmesi gerektiğini savunsa da, hükümetler özellikle küçük yaş gruplarını korumak adına daha sert önlemler almaya hazırlanıyor.
Bu kapsamda Avrupa, çocukların dijital geleceğini şekillendirecek önemli bir dönüşüm sürecine girmiş durumda. Önümüzdeki yıllarda yürürlüğe girecek bu düzenlemelerin, sadece Avrupa’da değil, dünya genelinde sosyal medya politikalarını etkilemesi bekleniyor.
