Suriye’de 2026-2027 eğitim öğretim yılı öncesinde hazırlanan yeni müfredat, ülkedeki dil eğitimi konusunda tartışmaları beraberinde getirdi. Yeni ortak müfredatta daha önce seçmeli dersler arasında yer alan Türkçenin çıkarılarak yerine Fransızcanın getirilmesi, özellikle Türkmen temsilcilerin ve Türkiye’de eğitim görerek ülkesine dönen ailelerin tepkisine neden oldu.
Suriye makamları, yaşanan değişikliğin yeni müfredatın gelecek eğitim öğretim dönemine yetiştirilememesi nedeniyle Esad döneminde kullanılan müfredatın uygulanması kararından kaynaklandığını belirtti. Ancak kararın eğitim alanında oluşturduğu mağduriyetin giderilmesi amacıyla Türkmen temsilciler tarafından Suriye Milli Eğitim Bakanlığı ve Cumhurbaşkanlığı düzeyinde girişimler başlatıldı.
Türkiye’nin Şam Büyükelçiliği’nin de konuyla ilgili Suriye makamlarıyla çeşitli görüşmeler gerçekleştirdiği belirtildi.
Türkçenin seçmeli ders kapsamından çıkarılması tepki çekti
Suriye genelinde uygulanması planlanan yeni eğitim programında Türkçenin seçmeli dil kategorisinden çıkarılması, ülkede şaşkınlık yarattı.
Özellikle Zeytin Dalı, Fırat Kalkanı ve Barış Pınarı bölgelerinde 2017 yılından bu yana uygulanan Türkçe eğitim modelinin geleceği konusunda soru işaretleri oluştu.
Türkmen temsilciler, söz konusu bölgelerde yıllardır sürdürülen eğitim faaliyetlerinin önemli bir birikim oluşturduğunu ve bu birikimin yeni müfredat nedeniyle kaybedilmemesi gerektiğini savundu.
Suriye Türkmen Meclisi tarafından konuyla ilgili kapsamlı bir eğitim raporu hazırlanarak Suriye Milli Eğitim Bakanlığı yetkililerine sunuldu.
Yüz binlerce öğrencinin etkilenebileceği belirtiliyor
Suriye Türkmen Meclisi Halep Sorumlusu Hüseyin İsa, alınan kararın yalnızca Türkmen öğrencileri değil, Suriye genelinde yüz binlerce öğrenciyi etkileyebileceğini söyledi.
İsa, özellikle Türkiye’de eğitim gördükten sonra Suriye’ye geri dönen çocukların durumuna dikkat çekti. Türkiye’de ilk, orta ve yüksek eğitim seviyelerinde öğrenim gören öğrencilerin Türkçe konusunda belirli bir eğitim altyapısına sahip olduğunu belirten İsa, bu kazanımların bir anda ortadan kaldırılmasının öğrenciler açısından ciddi sorunlar doğurabileceğini ifade etti.
“Eğitim kazanımları heba edilmemeli”
Türkmen temsilciler, Türkiye ile Suriye arasında özellikle savaş yıllarında eğitim, kültür ve dil alanında önemli bağlar kurulduğuna dikkat çekiyor.
Hüseyin İsa, çok sayıda ailenin gönüllü olarak Suriye’ye dönüş yaptığını hatırlatarak, Türkiye’de eğitim gören çocukların Suriye’ye döndüklerinde Türkçe eğitim konusunda elde ettikleri kazanımların korunması gerektiğini savundu.
İsa, Türkiye ile Suriye arasındaki ilişkilerin son yıllarda eğitim ve kültür alanında önemli bir yakınlaşma oluşturduğunu belirterek, bu dönemde ortaya çıkan eğitim tecrübesinin korunmasının önemine vurgu yaptı.
Kürtçe için alınan karar örnek gösterildi
Türkçenin seçmeli dersler arasından çıkarılmasıyla ilgili tartışmalarda, Suriye’de Kürtçeye yönelik yeni düzenleme de gündeme getirildi.
Suriyeli milletvekilleri, Türkmen Meclisi yöneticileri ve sivil toplum kuruluşlarının temsilcileri, 2026 tarihli 13 sayılı kararnameyle Kürt vatandaşların yoğun olarak yaşadığı bölgelerde Kürtçenin resmi ve özel okullarda seçmeli dil olarak tanınmasını örnek gösterdi.
Bu kesimler, benzer bir yaklaşımın Türkçe için de uygulanmasını istiyor.
Türkçenin seçmeli ders olarak müfredatta yer almasının, ülkenin milli birliğine zarar vermek yerine farklı toplulukların kültürel ve dilsel zenginliğinin korunmasına katkı sağlayacağı görüşü dile getiriliyor.
Türkmenlerden kararname talebi
Türkmen temsilciler ile çocukları Türkiye’de eğitim gören ve yıllar sonra Suriye’ye dönen ailelerin en önemli taleplerinden biri de Türkçenin seçmeli dil olarak yeniden müfredata alınmasını sağlayacak yeni bir kararname çıkarılması.
Suriye Anayasası’nda Arapçanın devletin resmi dili olduğu belirtilirken, Türkmenler Türkçenin de belirli bölgelerde ve uygun eğitim kurumlarında seçmeli dil olarak okutulmasının önünün açılmasını talep ediyor.
Bu kapsamda Suriye Milli Eğitim Bakanlığı nezdindeki girişimlerin yanı sıra Cumhurbaşkanlığı düzeyinde de temasların sürdüğü belirtiliyor.
Türkiye’de eğitim gören yüz binlerce öğrenci
Türk tarafının verilerine göre, geçmiş yıllarda Suriye’de yaklaşık 390 bin öğrenci, görevlendirilen 5 bin 555 Türkçe öğretmeni tarafından eğitim aldı.
Özellikle Türkiye’nin kontrol ve etkisi altındaki bölgelerde yürütülen eğitim faaliyetleri kapsamında Türkçe öğretiminin yanı sıra farklı alanlarda da eğitim desteği sağlandı.
Savaş nedeniyle eğitim imkanları ciddi şekilde zarar gören çocukların eğitimden kopmaması amacıyla yürütülen çalışmalar, bölgedeki eğitim sisteminin yeniden oluşturulmasında önemli bir deneyim olarak değerlendiriliyor.
Geri dönüşlerle birlikte konu daha da önem kazandı
Suriye’deki gelişmelerin ardından Türkiye’den ülkesine dönen Suriyeli ailelerin sayısındaki artış da Türkçe eğitim tartışmasını daha önemli hale getirdi.
Verilen bilgilere göre 2024-2026 döneminde 600 binden fazla Suriyeli mülteci Türkiye’den ülkesine döndü. Geri dönüşlerin devam etmesiyle birlikte, Türkiye’de eğitim gören çocukların Suriye’deki eğitim sistemine nasıl dahil edileceği konusu da önümüzdeki dönemin önemli başlıklarından biri olarak öne çıkıyor.
Özellikle eğitim hayatının bir bölümünü Türkiye’de geçiren çocukların dil ve müfredat değişikliği nedeniyle uyum sorunu yaşamaması için geçiş sürecinin dikkatli yürütülmesi gerektiği belirtiliyor.
Türkiye’nin eğitim desteği yeniden gündemde
Suriye’deki savaşın en ağır dönemlerinde Türkiye, özellikle Halep ve çevresi başta olmak üzere farklı bölgelerde eğitim faaliyetlerinin sürdürülmesi için çeşitli çalışmalar yürüttü.
Türk Milli Eğitim Bakanlığı’nın yanı sıra gönüllü kuruluşlar ve Yunus Emre Enstitüsü’nün de destek verdiği eğitim faaliyetlerinde çok sayıda öğrenciye ulaşılması sağlandı.
Türkmen temsilciler, bu süreçte oluşan öğretmen kadrosunun, eğitim tecrübesinin ve iki ülke arasında kurulan eğitim bağlarının tamamen ortadan kaldırılmaması gerektiğini savunuyor.
Gözler Suriye yönetiminin vereceği kararda
Türkçenin yeni müfredatta seçmeli dil olarak yer almamasıyla başlayan tartışmanın önümüzdeki günlerde Suriye yönetiminin atacağı adımlarla şekillenmesi bekleniyor.
Türkmen Meclisi ve sivil toplum kuruluşlarının girişimleri sürerken, Türkiye’nin Şam Büyükelçiliği’nin de konuyla ilgili temaslarını devam ettirdiği ifade ediliyor.
Eğitim alanında yaşanan sorunun Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed Şara düzeyinde de gündeme geldiği ve taraflar arasında çözüm beklentisinin yüksek olduğu belirtiliyor.
Türkmen temsilciler ise taleplerinin Türkçenin Arapçanın yerine geçirilmesi değil, Kürtçe için tanınan seçmeli dil imkanının Türkçe için de sağlanması olduğunu vurguluyor.
Suriye’nin yeni döneminde eğitim sisteminin nasıl şekilleneceği ve ülkedeki farklı toplulukların dil ve kültürlerinin müfredatta nasıl yer bulacağı, önümüzdeki eğitim öğretim döneminin en çok tartışılacak başlıkları arasında yer alacak.
