Boşanma süreçlerinde uzun süredir tartışma konusu olan süresiz nafaka uygulamasında yeni dönem için takvim netleşmeye başladı. Adalet Bakanı Akın Gürlek, boşanma ve nafaka konusunda yapılması planlanan yasal değişikliklerin ekim ayında Meclis gündemine gelecek yargı paketi kapsamında hayata geçirilmesinin planlandığını açıkladı.
Ankara 2 No’lu Barosu tarafından düzenlenen 2026-2027 Adli Yıl Açılış Programı’na katılan Bakan Gürlek, burada yaptığı konuşmada adalet gündemine ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Gürlek’in açıklamasında özellikle boşanma süreçleri ve süresiz nafaka konusunda yapılacak yeni düzenleme dikkat çekti.
AYM’nin iptal kararı sonrası yeni dönem
Yeni düzenlemenin hazırlık sürecinin temelinde Anayasa Mahkemesi’nin yoksulluk nafakasına ilişkin verdiği karar bulunuyor.
AYM, 4 Haziran’da Türk Medeni Kanunu’nun 175. maddesinde yer alan ve yoksulluk nafakasının “süresiz” olarak ödenmesini öngören hükmü oy çokluğuyla iptal etti.
Ancak yüksek mahkeme, yeni bir yasal düzenleme yapılabilmesi için süre tanıyarak iptal kararının 9 ay sonra yürürlüğe girmesine hükmetti. Böylece mevcut uygulamanın bir anda ortadan kalkmasının ve hukuki boşluk oluşmasının önüne geçilmesi amaçlandı.
Kararın ardından Adalet Bakanlığı tarafından yeni sistem üzerinde çalışmalar başlatıldı.
Bakan Gürlek tarih verdi
Adalet Bakanı Akın Gürlek, daha önce yaptığı açıklamalarda AYM’nin kararının ardından tarafları mağdur etmeyecek ve hakkaniyet esasına dayanan yeni bir formül hazırlanacağını belirtmişti.
Gürlek, son olarak Ankara’daki adli yıl açılış programında yeni düzenlemenin takvimine ilişkin önemli bir açıklama yaptı.
Bakan Gürlek, “Boşanma ve süresiz nafaka konusunda ihtiyaç duyulan yasal düzenlemeleri de ekim ayındaki paket kapsamında hayata geçirmeyi planlıyoruz.” ifadelerini kullandı.
Bu açıklamayla birlikte nafaka düzenlemesinin ekim ayında gündeme gelecek yargı paketi içerisinde ele alınması bekleniyor.
Yeni sistemde nafaka süresi nasıl olacak?
Hazırlanan yeni formüle ilişkin kamuoyuna yansıyan bilgilere göre, nafakanın her boşanma dosyasında otomatik olarak süresiz şekilde devam etmesinin önüne geçilmesi hedefleniyor.
Yeni sistemde evliliğin süresi, tarafların ekonomik ve sosyal durumları ile nafaka talep eden kişinin çalışma koşulları gibi unsurların dikkate alınması planlanıyor.
Özellikle kısa süreli evliliklerde nafakanın belirli bir süreyle sınırlandırılması gündemde bulunuyor.
6 ay veya 1 yıllık evlilikte 5 yıl nafaka
Çalışma kapsamında yer alan formüle göre, evliliğin 6 ay veya 1 yıl gibi kısa bir süre devam etmesi halinde dahi belirli şartlarla nafaka ödenmesi mümkün olacak.
Bu durumda nafakanın en az 5 yıl süreyle verilmesi öngörülüyor.
Ayrıca evliliğin başladığı tarihten boşanma davasının açıldığı tarihe kadar geçen sürenin yarısının, nafaka süresinin belirlenmesinde ölçüt olarak kullanılacağı belirtiliyor.
Böylece nafaka süresinin her dosyada aynı şekilde uygulanması yerine, evliliğin süresiyle bağlantılı bir sistem oluşturulması amaçlanıyor.
Kadının çalışma durumu da dikkate alınacak
Yeni düzenlemede nafaka talep eden kişinin ekonomik durumunun yanı sıra çalışma imkanlarının da değerlendirilmesi planlanıyor.
Kadının çalışamayacak durumda olması veya ileri yaşta bulunması halinde mahkemenin daha uzun süreli nafaka ödenmesine karar verebilmesinin önü açılacak.
Bu noktada nafakanın yalnızca evlilik süresine göre değil, kişinin yaşam koşullarına göre de belirlenmesi hedefleniyor.
Özellikle ileri yaştaki ve yeniden çalışma imkanları sınırlı olan kişiler açısından daha uzun süreli nafaka seçeneğinin korunması planlanıyor.
Süre bittikten sonra ek nafaka imkanı
Düzenlemede belirlenen nafaka süresinin sona ermesinin ardından bazı özel durumlarda ek süre talep edilmesine yönelik bir mekanizma da öngörülüyor.
İleri yaştaki kadınların, nafaka süresinin sona ermesinden itibaren belirlenen süre içerisinde mahkemeye başvurarak ek nafaka talebinde bulunabilmesi planlanıyor.
Ancak bu başvurunun belirlenen süre içerisinde yapılmaması halinde daha sonra ek nafaka talep edilememesi yönünde bir sınırlandırma da gündemde.
Nafaka toplu olarak da ödenebilecek
Yeni sistemde yalnızca nafakanın süresi değil, ödeme biçimi konusunda da değişiklik yapılması planlanıyor.
Buna göre başlangıçta aylık olarak belirlenen nafakanın ilerleyen süreçte mahkeme kararıyla toplu şekilde ödenmesine imkan tanınabilecek.
Böylece tarafların ekonomik durumlarına ve somut olayın özelliklerine göre farklı ödeme yöntemlerinin uygulanabilmesinin önü açılacak.
Eski nafakalar hemen sona ermeyecek
Düzenlemenin en fazla merak edilen noktalarından biri ise mevcut nafaka alan kişilerin durumunun ne olacağı.
Çalışmaya göre, daha önce boşanmış ve nafaka kararı kesinleşmiş kişilerin ödemelerinin düzenleme yürürlüğe girdiği anda tamamen kesilmesi planlanmıyor.
Bu kişilere belirli bir geçiş süresi tanınması ve mevcut yoksulluk nafakasının bir süre daha ödenmesi öngörülüyor.
Bu kapsamda, kesinleşmiş boşanma kararlarıyla bağlanan nafakaların 1 yıl daha devam etmesi yönünde bir formül üzerinde duruluyor.
Boşanma davalarının yapısı da değişebilir
Yeni yargı paketinin yalnızca nafaka konusunda değişiklik getirmesi beklenmiyor.
Boşanma davalarının daha kısa sürede sonuçlandırılması ve çekişmeli dosyaların azaltılması amacıyla dava süreçlerinin yeniden yapılandırılması da gündemde.
Planlanan sistemde çiftlerin öncelikle boşanma talebinin ele alınması, diğer uyuşmazlıkların ise ayrı şekilde değerlendirilmesi hedefleniyor.
Bu kapsamda nafaka, velayet ve mal paylaşımı gibi konuların boşanma kararının ardından ayrı davalarda ele alınması üzerinde çalışılıyor.
Mal paylaşımı davalarında süre değişiyor
Yargı paketinde mal paylaşımından kaynaklanan uyuşmazlıklara ilişkin zamanaşımı süresinin de değiştirilmesi planlanıyor.
Mevcut 10 yıllık sürenin 5 yıla indirilmesi gündemde.
Bu değişiklikle birlikte boşanmanın ardından mal paylaşımı konusunda yıllarca devam eden hukuki süreçlerin daha kısa bir zaman diliminde başlatılması ve sonuçlandırılması amaçlanıyor.
Kadın dernekleri ve ilgili bakanlıklarla çalışma yürütüldü
Yeni nafaka sisteminin hazırlanması sürecinde farklı kurum ve kuruluşların görüşlerinin de alındığı belirtildi.
Adalet Bakanlığı ile Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’nın yanı sıra kadın derneklerinin katılımıyla geniş kapsamlı çalışmalar gerçekleştirildi.
Amaç, bir taraftan süresiz nafaka uygulamasının oluşturduğu tartışmaları gidermek, diğer taraftan ekonomik açıdan korunmaya ihtiyaç duyan kişilerin mağduriyet yaşamasını önlemek.
Gözler ekim ayındaki yargı paketinde
Bakan Gürlek’in açıklaması sonrasında nafaka düzenlemesinde gözler ekim ayına çevrildi.
Yeni düzenlemenin yasalaşması halinde nafakanın süresi, ödeme yöntemi ve özel durumlarda sürenin uzatılması gibi birçok başlık yeniden şekillenecek.
Bunun yanı sıra boşanma, velayet ve mal paylaşımı davalarının birbirinden ayrılması ve zamanaşımı sürelerinin değiştirilmesiyle birlikte boşanma hukukunda kapsamlı bir dönüşüm yaşanması bekleniyor.
Ancak düzenlemenin nihai hali, TBMM’ye sunulacak yasa teklifi ve Meclis görüşmeleri sonucunda kesinleşecek.
