Avrupa’nın Baltık ülkelerinden Letonya’da kadın ve erkek nüfusu arasındaki belirgin fark, günlük yaşamda dikkat çeken bir hizmet sektörünün ortaya çıkmasına neden oldu. Ülkede özellikle yalnız yaşayan kadınların evlerinde ihtiyaç duyduğu tamirat, montaj ve bakım işleri için “saatlik koca” adıyla tanımlanan hizmetlerden yararlandığı belirtiliyor.
İlk duyulduğunda romantik bir hizmet gibi algılansa da “saatlik koca” uygulamasının temelinde bambaşka bir ihtiyaç bulunuyor. Hizmet kapsamında evlerde yapılması gereken tesisat, marangozluk, mobilya kurulumu, duvara televizyon monte edilmesi, boya ve çeşitli küçük onarımlar gibi işler için profesyonel ustalar kısa süreliğine adrese çağrılıyor.
Letonya’da kadın nüfusu erkeklerden çok daha fazla
Letonya’daki bu sıra dışı hizmetin gündeme gelmesinin arkasında ise ülkenin dikkat çekici demografik yapısı bulunuyor.
Eurostat verilerine göre ülkede kadın nüfusu erkek nüfusundan yüzde 15,5 daha fazla. Bu oranın Avrupa Birliği ortalamasındaki cinsiyet farkının oldukça üzerinde olduğu belirtiliyor. Özellikle ileri yaş gruplarına çıkıldığında kadın ve erkek nüfusu arasındaki fark daha da belirgin hale geliyor.
World Atlas verilerinde de 65 yaş üzerindeki Letonya nüfusunda kadınların sayısının erkeklerin yaklaşık iki katına ulaştığı ifade ediliyor.
Kadın nüfusunun erkeklerden belirgin biçimde fazla olması, sosyal hayatın yanı sıra gündelik ihtiyaçlarda da farklı sonuçlar doğuruyor. Özellikle tek başına yaşayan ve ev işlerinin teknik bölümlerinde desteğe ihtiyaç duyan kadınlar, kısa süreli profesyonel hizmetlere yöneliyor.
“Saatlik koca” adıyla usta çağırıyorlar
Letonya’da kullanılan “saatlik koca” ifadesi, aslında bir pazarlama tanımı olarak öne çıkıyor. Hizmetin amacı herhangi bir romantik ilişki kurmak değil, ev içerisinde erkek ustaların sıklıkla yaptığı teknik işleri yerine getirmek.
Bu hizmetlerden biri olan Komanda24 üzerinden müşteriler, “altın elli erkekler” şeklinde tanıtılan ustalardan yardım alabiliyor. Tesisat işleri, marangozluk, mobilya montajı ve televizyonun duvara sabitlenmesi gibi çeşitli işler kısa süre içerisinde tamamlanıyor.
Bir diğer hizmet platformu olan Remontdarbi.lv üzerinden de telefon veya internet aracılığıyla usta çağrılabiliyor. Duvar boyama, perde tamiri ve evde yarım kalan çeşitli işlerin tamamlanması gibi hizmetler sunuluyor.
Böylece özellikle tek başına yaşayan kişiler, uzun süre usta aramak veya teknik işlerle uğraşmak yerine ihtiyaç duydukları hizmeti kısa sürede satın alabiliyor.
“Bir telefonla eve geliyorlar”
Hizmetin dikkat çekmesindeki en önemli noktalardan biri ise kolay ulaşılabilir olması. Müşteri ihtiyacı olan işi bildiriyor, uygun bir usta belirleniyor ve ekip adrese gönderiliyor.
Bu nedenle “saatlik koca” ifadesi sosyal medyada ve çeşitli haberlerde esprili bir şekilde kullanılsa da hizmetin temelinde tamamen ticari bir tamirat ve bakım modeli bulunuyor.
Özellikle mobilya montajı, küçük tesisat sorunları, duvar işleri ve evde tek kişinin yapmakta zorlanabileceği fiziksel işlerde bu hizmetlerin tercih edildiği belirtiliyor.
Demografik fark sosyal yaşama da yansıyor
Letonya’daki kadın-erkek nüfus dengesizliği yalnızca ev hizmetleri sektöründe değil, sosyal hayatta da kendisini gösteriyor.
Ülkede çalışan bazı kadınlar, erkeklerle tanışmanın ve sosyal çevre içerisinde erkek nüfusuna ulaşmanın zorlaştığını anlatıyor. Festivallerde çalışan Dania isimli bekar bir kadın, iş arkadaşlarının yüzde 98’inin kadınlardan oluştuğunu belirterek erkeklerle tanışmanın zor olduğunu dile getiriyor.
Dania’nın arkadaşı Zane ise bazı kadınların partner bulma konusunda yaşadıkları güçlük nedeniyle yurt dışına yöneldiğini ifade ediyor.
Bu tablo, ülkedeki demografik dengesizliğin yalnızca istatistiklerde kalan bir durum olmadığını, insanların sosyal ilişkilerinden gündelik yaşamlarına kadar farklı alanlarda hissedilebildiğini ortaya koyuyor.
Erkeklerin yaşam süresi de önemli bir faktör
Letonya’da kadın nüfusunun erkeklerden fazla olmasının nedenleri arasında erkeklerin ortalama yaşam süresinin daha kısa olması da gösteriliyor.
Sağlık ve demografi verilerine göre ülkede erkeklerde sigara kullanımı kadınlara kıyasla daha yüksek seviyede. Erkeklerin yaklaşık yüzde 31’inin sigara kullandığı, kadınlarda ise bu oranın yüzde 10 civarında olduğu belirtiliyor.
Benzer şekilde fazla kilo ve obezite oranlarında da erkeklerin oranının kadınlardan daha yüksek olduğu aktarılıyor. Erkeklerin yaklaşık yüzde 62’sinin fazla kilolu veya obez kategorisinde bulunduğu, kadınlarda ise bu oranın yüzde 57 seviyesinde olduğu ifade ediliyor.
Sigara kullanımı, fazla kilo ve çeşitli sağlık sorunlarının erkeklerin yaşam beklentisini olumsuz etkilediği belirtilirken, bu durum özellikle ileri yaşlarda kadın ve erkek nüfusu arasındaki farkın daha da açılmasına neden oluyor.
“Saatlik koca” aslında demografik sorunun ilginç bir yansıması
Letonya’daki “saatlik koca” hizmeti, ismi nedeniyle sosyal medyada dikkat çekici ve sıra dışı bir uygulama gibi görünse de esas olarak evdeki teknik işlere yönelik ücretli bir usta hizmeti olarak öne çıkıyor.
Ancak hizmetin popülerleşmesi, ülkedeki kadın ve erkek nüfusu arasındaki belirgin farkın gündelik hayatta nasıl farklı sonuçlara yol açabildiğini göstermesi açısından da dikkat çekiyor.
Bir yanda erkek nüfusunun özellikle ileri yaşlarda ciddi biçimde azalması, diğer yanda yalnız yaşayan kadınların evlerinde teknik işlerde profesyonel desteğe ihtiyaç duyması, ortaya “saatlik koca” gibi sıra dışı bir hizmet modelinin çıkmasına zemin hazırlıyor.
İsmi eğlenceli olsa da arkasındaki tablo oldukça ciddi: Letonya’daki demografik dengesizlik, sosyal ilişkilerden hizmet sektörüne kadar hayatın farklı alanlarında kendisini göstermeye devam ediyor.
