Güney Kıbrıs Rum Yönetimi (GKRY) Lideri Nikos Hristodulidis’in, KKTC Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman ve Birleşmiş Milletler’e sunduğu belirtilen 19 maddelik öneri paketinin ayrıntıları ortaya çıktı. Pakette Maraş’ın iadesi, Türk askeriyle doğrudan temas kurulması ve Türkiye’nin garantörlük haklarının yeniden ele alınması gibi dikkat çeken talepler yer aldı.
GKRY Lideri Nikos Hristodulidis’in Kıbrıs meselesine ilişkin hazırladığı tek taraflı öneri paketi, Rum basınında yayımlandı. Fileleftheros gazetesinin haberine göre 19 maddeden oluşan pakette, adadaki siyasi, askeri ve ekonomik konulara ilişkin çeşitli öneriler bulunuyor.
MARAŞ’IN İADESİ VE MAĞUSA LİMANI FORMÜLÜ
Pakette öne çıkan taleplerden biri, Maraş’ın iade edilmesi karşılığında Mağusa Limanı’nın Avrupa Komisyonu himayesinde işletilmesi oldu.
Rum tarafının 2006 yılında da gündeme getirdiği bu formül, Maraş’ın statüsünün değiştirilmesini ve limanın Avrupa Birliği gözetiminde açılmasını öngörüyor.
KKTC Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman ise söz konusu öneriye karşı çıkarak, Maraş’ın BM yönetimine devredilmesi karşılığında Mağusa Limanı’nın AB kontrolüne alınmasını kabul etmediğini açıklamıştı.
TÜRK ASKERİYLE DOĞRUDAN DİYALOG TALEBİ
Hristodulidis’in önerileri arasında Rum Milli Muhafız Ordusu ile Türk askeri yetkilileri arasında BM Barış Gücü gözetiminde doğrudan diyalog kurulması da yer aldı.
Pakette ayrıca Türkiye’nin garantörlük haklarının, güvenlik düzenlemelerinin, toprak ve mülkiyet meselelerinin birlikte müzakere edilmesi istendi.
CRANS-MONTANA GÖRÜŞMELERİNE DÖNÜŞ İSTİYOR
Rum liderin öneri paketinde, 2017 yılında İsviçre’de sonuçsuz kalan Crans-Montana görüşmelerinin yeniden temel alınması talebi de bulunuyor.
Geçmiş müzakerelerde sağlanan yakınlaşmaların yeni görüşmelerin başlangıç noktası kabul edilmesi istenirken, Türkiye, Yunanistan ve İngiltere’nin de katılacağı genişletilmiş bir toplantı düzenlenmesi öneriliyor.
19 MADDELİK PAKETTE NELER VAR?
Rum basınında yayımlanan öneri paketinde şu başlıklar bulunuyor:
-
Akıncılar geçiş noktasının açılması ve Aşağı Pirgo sakinlerinin Erenköy üzerinden geçişinin sağlanması.
-
Kambo-Bağlıköy-Gemikonağı güzergâhının geçiş amacıyla kullanılması.
-
İki toplumlu Imagine eğitim programının yeniden başlatılması.
-
Maraş’ın iadesi ve Mağusa Limanı’nın Avrupa Komisyonu himayesinde işletilmesi.
-
Her iki tarafta mayın şüphesi bulunan alanların temizlenmesi.
-
Rum ve Türk askeri yetkilileri arasında BM gözetiminde doğrudan diyalog kurulması.
-
Pile konusunda hazırlanan iki anlaşma belgesinin uyumlaştırılması.
-
Restore edilen kiliselere serbest erişim sağlanması ve GKRY’deki camilere ziyaretlerin artırılması.
-
Yol tabelalarında Yunanca yer adlarının yeniden kullanılması.
-
Gençlik, kültürel miras ve sivil toplum alanlarında ortak toplantılar düzenlenmesi.
-
Pile’deki iki toplumlu festivale ortak katılım sağlanması.
-
Toprak, mülkiyet, yönetim, güvenlik ve garantörlük konularının birlikte müzakere edilmesi.
-
Crans-Montana dahil geçmiş görüşmelerdeki yakınlaşmaların yeni müzakerelere temel oluşturması.
-
Dipkarpaz’daki okulun restore edilmesi ve eski Kooperatif Bankası binasının kültür merkezi yapılması.
-
Maronit toplumuna ait üç kilisenin restore edilmesi ve anaokuluna öğretmen atanması.
-
Ermeni Manastırı’nın restore edilmesi.
-
BM kontrolündeki ara bölgede ihlal olarak nitelendirilen faaliyetlerin sona erdirilmesi.
-
Türk ve Rum toplumları arasında dostluk futbol karşılaşmaları düzenlenmesi.
-
Liderlerin toplantısının ardından AB ve garantör ülkelerin katılımıyla genişletilmiş görüşmeler yapılması ve kapsamlı müzakerelerin yeniden başlatılması.
ERHÜRMAN MARAŞ-MAĞUSA ÖNERİSİNİ KABUL ETMEMİŞTİ
KKTC Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman, Maraş’ın BM yönetimine devredilmesi ve Mağusa Limanı’nın AB kontrolünde açılmasını öngören formülün daha önce de gündeme geldiğini hatırlatmıştı.
Erhürman, söz konusu öneriyi kabul etmediğini belirterek Mağusa Limanı’nın zaten açık olduğunu, asıl meselenin Kıbrıs Türk halkının Avrupa Birliği ile doğrudan ticaret yapamaması olduğunu vurgulamıştı.
Türkiye ve KKTC ise Kıbrıs meselesinde federasyon yerine iki devletli çözümü, egemen eşitlik ve eşit uluslararası statünün kabul edilmesini savunuyor.
