Orta Doğu’da artan jeopolitik gerilimler ve küresel petrol piyasalarındaki dalgalanmalar, Türkiye’de akaryakıt fiyatlarına yeni zam olarak yansıyor. Brent petrolün 105 dolar seviyelerine kadar yükselmesi, iç piyasada benzin ve motorin fiyatlarını doğrudan etkiledi.
Enerji piyasalarındaki bu hareketlilik, özellikle ABD ile İran arasındaki gerginlik ve Hürmüz Boğazı üzerinden yapılan petrol sevkiyatlarında yaşanan aksaklıklarla daha da arttı. Küresel arz endişeleri, petrol fiyatlarını yukarı yönlü baskılarken, bu durum Türkiye’de pompa fiyatlarına zam olarak yansımaya başladı.
Edinilen bilgilere göre, bu geceden itibaren geçerli olması beklenen yeni fiyat düzenlemesiyle birlikte motorin litre fiyatına 2,28 TL, benzine ise yaklaşık 1 TL zam yapılması öngörülüyor. Böylece sürücülerin yakıt maliyetlerinde belirgin bir artış yaşanması bekleniyor.
Güncel hesaplamalara göre zam sonrası fiyatların büyük şehirlerde ciddi şekilde yükselmesi bekleniyor. Buna göre İstanbul’da motorinin litre fiyatının 71,63 TL’ye, benzinin ise 63,71 TL’ye çıkması öngörülüyor. Ankara ve İzmir gibi büyük şehirlerde de benzer artışların yaşanacağı belirtiliyor.
Mevcut fiyatlara bakıldığında İstanbul’da benzin 62,76 TL, motorin 69,35 TL seviyesinde bulunurken; Ankara’da benzin 63,73 TL, motorin 70,47 TL, İzmir’de ise benzin 64,01 TL ve motorin 70,75 TL seviyelerinde işlem görüyor. LPG fiyatlarında ise şehirler arasında küçük farklılıklar dikkat çekiyor.
Uzmanlara göre, petrol fiyatlarındaki hızlı yükselişin arkasında sadece bölgesel gerilimler değil, aynı zamanda küresel arz-talep dengesizliği de bulunuyor. Özellikle savaş sonrası dönemde Brent petrolün 75 dolardan 115 dolara kadar yükselmesi, enerji maliyetlerini ciddi şekilde artırdı.
Türkiye’de akaryakıt fiyatlarının belirlenmesinde ise ÖTV, KDV ve rafineri maliyetleri önemli rol oynuyor. Fiyat hesaplamalarında Akdeniz piyasasındaki günlük petrol verileri ve döviz kuru dikkate alınarak nihai pompa fiyatı oluşturuluyor.
Ayrıca geçmişte devreye alınan “eşel mobil sistemi” ile vergi düzenlemeleri üzerinden fiyat artışlarının bir kısmı dengelenmeye çalışılmıştı. Bu sistem sayesinde zamların bir bölümü ÖTV’den karşılanarak tüketiciye yansıması azaltılmıştı. Ancak özellikle motorinde vergi limitlerinin tükenmesi nedeniyle artışların doğrudan pompa fiyatlarına yansıdığı ifade ediliyor.
Ekonomistler, küresel petrol piyasasındaki oynaklığın devam etmesi halinde akaryakıt fiyatlarında yeni dalgalanmaların da gündeme gelebileceğini belirtiyor.
