Küçük işletmelerin ve esnafın ekonomik baskı altında olduğu Türkiye’de, çevrim içi yemek siparişi platformlarının yüksek komisyon oranları gündemdeki tartışmaları yeniden alevlendirdi. Kamu Denetçiliği Kurumu (KDK), esnafın şikâyetleri doğrultusunda Ticaret Bakanlığına önemli bir tavsiyede bulundu: Yemek siparişi platformlarının esnaftan aldığı komisyon oranlarının makul, ölçülü ve maliyet esaslı bir tavanla sınırlandırılması yönünde adım atılması gerekiyor.
KDK’ye başvuruda bulunan bir esnaf, platform üzerinden yaptığı satışlardan yüksek oranlarda komisyon kesildiğini belirtti. Platformun belirlediği komisyon oranının yüzde 32, ek indirimler, reklam ve diğer kesintilerle birlikte toplamda yüzde 60’a kadar çıktığını ifade eden esnaf, bu durumun küçük işletmelerin sürdürülebilirliğini tehlikeye attığını dile getirdi. Esnaf, platformların uyguladığı ücretlerin şeffaflaştırılması, denetlenmesi ve adil bir sistem oluşturulmasını talep etti.
Başvuruyu haklı bulan KDK, Ticaret Bakanlığına, çevrim içi yemek siparişi platformlarının komisyon oranlarını sınırlayan bir üst tavan getirilmesi ve denetim mekanizmasının etkin bir şekilde çalıştırılması tavsiyesinde bulundu. Ayrıca, platformların pazar hakimiyetlerinin kötüye kullanıp kullanmadığının incelenmesi için Rekabet Kurumu’na, komisyon oranlarının esnaf ve KOBİ’ler üzerindeki etkilerinin araştırılması için de Türkiye Esnaf ve Sanatkarları Konfederasyonu ile Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği’ne (TOBB) önerilerde bulunuldu.
Kararda dikkat çeken bir diğer unsur, Türkiye’deki platform komisyonlarının Avrupa ortalamalarının oldukça üzerinde olmasıydı. KDK, dünyadaki birçok ülkenin benzer dijital platformlara geçici veya kalıcı düzenlemeler getirdiğini hatırlattı. Kurum, küçük esnaf ve işletmelerin ticari varlıklarını sürdürebilmesi, tüketicinin haklarının korunması ve rekabetçi bir piyasa ortamının devam etmesi için gerekli düzenlemelerin hayata geçirilmesi gerektiğini vurguladı.
KDK’nin açıklamasında şu değerlendirmelere yer verildi:
“Piyasadaki pazarlık gücü asimetrisinden kaynaklanabilecek olumsuzlukların giderilmesi, rekabetçi yapının korunması ve hem esnafın ticari sürdürülebilirliğinin hem de tüketici refahının haksız ticari uygulamalara karşı güvence altına alınması amacıyla, çevrim içi sipariş platformları üzerindeki denetim mekanizmalarının etkinleştirilmesi ve sözleşmesel yükümlülüklerde şeffaflığın sağlanması gerektiği mütalaa edilmiştir. Serbest piyasa kuralları ile kamu yararı dengesi gözetilerek platformlar tarafından yemek hizmetlerine uygulanan komisyon oranlarına makul, ölçülü ve maliyet esaslı bir tavan sınır getirilmesi, adil rekabet ortamının tesisine hizmet edecek, taraflar arasındaki menfaat dengesini yeniden kuracak hukuk ve hakkaniyet temelli idari bir tedbir mahiyetinde olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır.”
Bu karar, Türkiye’deki küçük işletmeler ve esnaf için çevrim içi yemek siparişi sektöründe adil rekabetin sağlanması ve ekonomik baskının azaltılması yönünde önemli bir adım olarak değerlendiriliyor.
