AK Parti tarafından hazırlanan 12. Yargı Paketi, Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne sunuldu. Paket, hukuk ve ceza yargılamasına ilişkin birçok alanda kapsamlı değişiklikler içeriyor. Düzenlemeler arasında tazminat davalarından dijital delil saklama sürelerine, duruşma süreçlerinden istinaf uygulamalarına kadar geniş bir yelpaze yer alıyor.
Yargılamalarda süre ve usul değişiklikleri
Paket kapsamında hukuk davalarında yargı sürecinin hızlandırılması hedefleniyor. Buna göre duruşmalar arasındaki sürenin kural olarak 3 ayı aşmaması öngörülüyor. Hakim, yalnızca gerekçesini belirtmek kaydıyla bu sürenin dışına çıkabilecek.
Ayrıca belirsiz alacak davası uygulamasının kaldırılması planlanırken, davacıların kısmi dava üzerinden kalan alacaklarını talep edebilmesinin önü açılıyor. Zamanaşımı süresi ise davanın açıldığı tarihten itibaren kesilmiş sayılacak.
Ceza hukukunda dikkat çeken düzenlemeler
Pakette ceza yargılamasına ilişkin önemli değişiklikler de yer alıyor. İşkence, eziyet ve kamu görevlilerince işlenen kötü muamele suçlarında “Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB)” uygulanamayacak.
Kaçak sanıklar açısından ise yeni bir düzenleme getiriliyor. Buna göre hakkında güvenlik tedbiri uygulanan kaçak sanık, daha sonra ortaya çıkması halinde yeniden yargılama talebinde bulunabilecek.
Dijital veriler ve DNA düzenlemesi
Yeni paket, dijital delillerin saklanmasına ilişkin kapsamlı bir çerçeve de içeriyor. Arama ve el koyma yoluyla elde edilen dijital verilerin, mahkeme kararının kesinleşmesinden sonra 15 yıl boyunca saklanması, ardından imha edilmesi planlanıyor.
Moleküler genetik incelemeler sonucu elde edilen DNA verileri ise mahkumiyet halinde 20 yıl süreyle saklanabilecek. Bu verilerin saklanma ve erişim koşulları ilk kez yasal zeminde ayrıntılı olarak düzenleniyor.
Tazminat ve faiz sisteminde değişiklik
Trafik kazaları ve destekten yoksun kalma gibi tazminat davalarında faiz hesaplama yöntemi değişiyor. Buna göre geleceğe dönük kazançlar için faiz başlangıcı karar tarihi olarak kabul edilecek.
Ayrıca mahkemelerin hükmettiği bazı alacaklarda faiz oranının, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın reeskont oranına bağlanması öngörülüyor.
İcra, ihale ve miras işlemleri
İcra ve satış süreçlerinde de yeni düzenlemeler bulunuyor. İhaleyi kazanıp ödeme yapmayan kişiler için teminatın yanması, ek para cezası ve teklif bedelinin belirli oranında idari yaptırım uygulanması gündeme geliyor.
Miras yoluyla kalan taşınmazların satışında ise ilk ihaleye yalnızca mirasçıların katılması, ikinci ihalenin ise genel katılıma açılması planlanıyor.
Ayrıca vesayet altındaki kişilere ait malların elektronik ihale sistemi üzerinden satılabilmesi de düzenlemeler arasında yer alıyor.
Yargı teşkilatına yönelik değişiklikler
Hakim ve savcı yardımcılarının eğitim ve sınav süreçleri Türkiye Adalet Akademisi bünyesinde yeniden düzenleniyor. Hakimlerin gereksiz bilirkişi atamasının disiplin suçu sayılabilmesi de pakette dikkat çeken maddeler arasında bulunuyor.
Adli Tıp Kurumu üyeleri için uzmanlık ve doktora şartı getirilirken görev süresi 4 yıl olarak belirleniyor.
İstinaf ve temyiz süreçleri
Bölge idare mahkemelerinin, ilk derece kararlarını gerekçe hatası nedeniyle bozmak yerine düzeltme yetkisi genişletiliyor. Böylece yargı süreçlerinin hızlandırılması amaçlanıyor.
İstinaf kararlarına karşı Danıştay’a başvuru yolları da genişletilerek vatandaşların üst mahkemeye erişimi kolaylaştırılıyor.
Paket Meclis sürecinde
21 maddeden oluşan 12. Yargı Paketi, Meclis’te görüşülmeye başlarken, düzenlemelerin yasalaşma sürecinde değişikliklere uğrayabileceği belirtiliyor.
