İngiltere’de yaşayan bir çiftin çocuk sahibi olmak için başvurduğu tüp bebek tedavisinde ortaya çıkan gerçek, uluslararası çapta yankı uyandırdı. Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’ndeki (KKTC) bir tüp bebek merkezinden Danimarkalı olduğu belirtilen donörü seçen aile, yaptırdığı DNA testiyle büyük bir şok yaşadı. Soruşturma kapsamında, yumurtaların İstanbul’daki yasa dışı üreme hücresi ticareti ağıyla bağlantılı olduğu öne sürüldü.
Olayın yalnızca bir aileyle sınırlı olmadığı, aynı merkezde benzer yöntemlerle tedavi gören başka ailelerin de şüphe üzerine genetik test yaptırdığı belirtildi. Yapılan incelemelerde 30 çocuğun daha biyolojik kökenine ilişkin dikkat çekici bulgulara ulaşıldığı aktarıldı.
Danimarkalı donör kataloğundan seçim yaptılar
İngiltere’de yaşayan 39 yaşındaki Rachel ve eşi, uzun süre çocuk sahibi olmaya çalıştıktan sonra KKTC’deki bir tüp bebek merkezine başvurdu. Çift, kendilerine sunulan donör kataloğunda tıbbi geçmiş, eğitim durumu, saç rengi ve göz rengi gibi özellikleri inceleyerek Danimarka kökenli olduğu belirtilen bir donörü seçti.
Tedavinin ardından çiftin Jonah adını verdikleri bir çocuğu dünyaya geldi. Ancak aile, çocuklarının fiziksel özellikleriyle ilgili şüphelerinin ardından biyolojik kökenini araştırmaya karar verdi.
DNA testi gerçeği ortaya çıkardı
Ailenin yaptırdığı DNA testi sonrasında, seçtikleri donörle ilgili verilen bilgilerin doğruluğu konusunda ciddi soru işaretleri oluştu. Donör yumurtalarının temin edildiği belirtilen Danimarka merkezli Cryos International’ın ise KKTC’deki merkeze hiçbir zaman yumurta teslim etmediğini bildirdiği aktarıldı.
Bu gelişme, ailenin tedavi sürecinde kullanılan yumurtaların gerçek kaynağına ilişkin soruşturmanın önünü açtı. Donörün kimliği ve üreme hücrelerinin nereden temin edildiği konusu, olayın en önemli başlıklarından biri haline geldi.
Yasa dışı ticaretin İstanbul bağlantısı ortaya çıktı
Soruşturma kapsamında, Danimarkalı veya İskandinav kökenli donörlere ait olduğu belirtilerek ailelere sunulan yumurtaların İstanbul’daki yasa dışı üreme hücresi ticareti ağıyla bağlantılı olduğu öne sürüldü.
İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından, Hacer T. liderliğinde faaliyet gösterdiği belirtilen şebekeye yönelik yürütülen soruşturmada, olaydan etkilenen ailelerin sayısının daha fazla olabileceği değerlendirildi.
İddialara göre ailelere donörlerin kökeni ve özellikleri hakkında verilen bilgilerle gerçek kaynak arasında uyumsuzluk bulunuyordu. Soruşturmanın odağında, üreme hücrelerinin nasıl temin edildiği ve ailelere hangi bilgilerle sunulduğu yer aldı.
Aynı merkezden 30 çocuk daha tespit edildi
Olayın ortaya çıkmasının ardından aynı tüp bebek merkezinde tedavi gören bazı aileler de çocuklarının biyolojik kökeniyle ilgili şüphelerini gidermek amacıyla DNA testi yaptırdı.
İncelemeler sonucunda 30 çocuğun daha biyolojik kökeninin Türkiye ile bağlantılı olduğuna ilişkin bulgular elde edildiği bildirildi. Böylece olayın tek bir aileyi aşan, çok sayıda kişiyi etkileyebilecek bir boyuta ulaştığı ortaya çıktı.
Yaşananlar, tüp bebek tedavilerinde donör bilgilerinin doğrulanması, üreme hücrelerinin kaynağının izlenebilir olması ve ailelerin doğru bilgilendirilmesi konularını yeniden gündeme taşıdı.
Soruşturmanın ayrıntıları ortaya çıktıkça, yasa dışı ticaret ağının kapsamı ve süreçte yer alan kişi ya da kuruluşların sorumluluğuna ilişkin yeni bilgilerin netleşmesi bekleniyor.
