Türkiye tarihinin en büyük doğal afetlerinden biri olarak kayıtlara geçen 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş merkezli depremlerin üzerinden üç yıl geçti. “Asrın felaketi” olarak nitelendirilen iki büyük deprem, yalnızca binaları değil, milyonlarca insanın hayatını, ekonomiyi ve sosyal düzeni derinden sarstı. Aradan geçen üç yıla rağmen acılar dinmedi; ancak bir yandan da devlet ve toplum eliyle yeniden inşa ve toparlanma süreci devam ediyor.
6 Şubat 2023 sabahı saat 04.17’de Kahramanmaraş’ın Pazarcık ilçesinde 7.7 büyüklüğünde meydana gelen ilk deprem, kısa süre sonra saat 13.24’te Elbistan merkezli 7.6 büyüklüğündeki ikinci büyük sarsıntıyla birleşti. Bu iki deprem, 11 ili doğrudan etkileyerek yaklaşık 120 bin kilometrekarelik geniş bir alanda büyük yıkıma neden oldu.
Resmi verilere göre 14 milyon vatandaş doğrudan etkilendi; 53 bin 537 kişi hayatını kaybetti, 107 bin 213 kişi ise yaralandı. Kahramanmaraş’ın yanı sıra Hatay, Adıyaman, Gaziantep, Malatya, Kilis, Diyarbakır, Adana, Osmaniye, Şanlıurfa ve Elazığ ağır hasar aldı.
Deprem sonrası yapılan tespitlerde 35 bin 355 binanın tamamen yıkıldığı, 17 bin 491 binanın ise acil yıkılması gerektiği belirlendi. Bunun yanı sıra 179 bin 786 bina ağır hasarlı, 40 bin 228 bina orta hasarlı ve 431 bin 421 bina az hasarlı olarak kayda geçti. Pek çok mahalle ve ilçe neredeyse tamamen yok oldu.
Felaketin hemen ardından ülke genelinde 7 gün milli yas ilan edildi, bölgedeki 11 ilde ise Olağanüstü Hal (OHAL) uygulamasına geçildi. Devlet tüm kurumlarıyla sahaya inerken, kamu kuruluşları, yerel yönetimler, sivil toplum kuruluşları ve gönüllüler koordineli şekilde çalıştı. Bölgeye kısa sürede su, gıda, ilaç, battaniye ve giysi sevkiyatı yapıldı.
Arama kurtarma çalışmalarına toplam 650 bin personel katıldı. Bunların 11 bin 488’i uluslararası ekiplerden oluştu. Bölgede 350 çadır kent kurularak 645 bin çadır dağıtıldı; ayrıca 414 konteyner kentte 215 bin 224 konteyner yerleştirildi.
Sağlık altyapısı da ağır hasar gördü. Bölgedeki 116 hastanenin 42’si ağır ve orta hasarlı çıktı. Kültürel miras da ciddi zarar gördü; 8 bin 500 tarihi eserden 169’u tamamen yıkıldı, yüzlercesi ise ağır hasar aldı.
Devlet, deprem bölgesinin yeniden inşası için 106 milyar 728 milyon lira kaynak aktardı. 2025 Aralık ayı itibarıyla toplam 455 bin konutun yapımı tamamlanarak hak sahiplerine teslim edildi.
Felaketin bir diğer önemli sonucu ise büyük göç hareketi oldu. TÜİK verilerine göre 2023 yılında deprem bölgesindeki 10 ilden toplam 715 bin 29 kişi başka şehirlere taşındı. En çok göç veren il 164 bin 247 kişiyle Hatay olurken, onu Malatya, Kahramanmaraş ve Adana izledi.
Ekonomik açıdan bakıldığında, depremin Türkiye’ye maliyetinin yaklaşık 2 trilyon lira (103,6 milyar dolar) olduğu hesaplandı. En büyük zarar kalemi yüzde 54,9 payla konut hasarı olurken, kamu altyapısı ve hizmet binalarındaki hasar da büyük bir yük oluşturdu.
Depremin üçüncü yılında hayatını kaybedenler Türkiye’nin dört bir yanında düzenlenen törenlerle anılıyor. Enkaz alanlarına karanfiller bırakılıyor, yakınlarını kaybeden aileler adalet çağrılarını yineliyor.
Tüm acılara rağmen deprem bölgesinde yaşam yavaş da olsa yeniden kuruluyor. Devlet ve millet dayanışmasıyla şehirler ayağa kaldırılmaya devam ediyor. Ancak 6 Şubat depremleri, Türkiye’nin hafızasında silinmeyecek bir iz bıraktı
