Bloomberg’in ortaya attığı ve Ankara kulislerinde yankı uyandıran iddia, Türkiye’nin dış ve güvenlik politikasında yeni bir döneme işaret edebilecek nitelikte. İddiaya göre Türkiye, Suudi Arabistan ile Pakistan arasında Eylül ayında kurulan ve “birine saldırı, hepsine saldırı sayılır” ilkesine dayanan savunma ittifakına katılmak üzere ileri düzey müzakereler yürütüyor. Anlaşmanın hayata geçmesi hâlinde ortaya çıkacak yapı, NATO’nun 5. maddesine benzer bir karşılıklı savunma taahhüdü içerecek.
Bu gelişme, sadece üç ülke arasında bir askeri iş birliği olarak değil, küresel güç dengelerindeki kırılmanın bölgesel bir yansıması olarak okunuyor.
Neden Şimdi?
Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan’ın son yıllarda ortak bir noktada buluştuğu temel mesele güvenlik algısındaki dönüşüm. ABD’nin bölgedeki rolünün belirsizleşmesi, Washington’un önceliklerini sık sık değiştirmesi ve İsrail merkezli politikalar nedeniyle Ortadoğu, Güney Asya ve Kızıldeniz hattında yeni güvenlik boşlukları oluştuğu düşünülüyor.
Ankara açısından bakıldığında:
-
NATO üyeliği devam etse de, ittifak içi siyasi gerilimler,
-
ABD ile yaşanan savunma sanayii krizleri (S-400, F-35),
-
Doğu Akdeniz, Orta Doğu ve Afrika’da artan askeri angajmanlar,
Türkiye’yi çok katmanlı ve çok taraflı güvenlik ortaklıklarına yöneltiyor.
Üç Ülke, Üç Farklı Güç Unsuru
Bu olası ittifakın dikkat çeken yönü, her ülkenin masaya farklı ama tamamlayıcı güç unsurları koyması:
-
Suudi Arabistan:
Devasa finansal kapasite, enerji kaynakları ve bölgesel diplomatik etki. Riyad, savunma harcamalarında dünyanın en üst sıralarında yer alıyor. -
Pakistan:
Nükleer silahlara sahip tek Müslüman ülke, gelişmiş balistik füze altyapısı ve büyük bir insan gücü. Bu unsur, ittifaka stratejik caydırıcılık boyutu kazandırıyor. -
Türkiye:
Aktif savaş tecrübesi, hızla gelişen savunma sanayii, İHA/SİHA teknolojileri, deniz ve kara harp kabiliyeti. Ayrıca operasyonel ordu deneyimi bakımından üçlü içinde en sahada olan aktör.
Bu tablo, ittifakın salt kağıt üzerinde kalmayıp fiilî askeri kapasiteye dönüşme potansiyelini artırıyor.
NATO’ya Alternatif mi, Tamamlayıcı mı?
En çok tartışılan konu ise bu yapının NATO ile ilişkisi. Uzmanlara göre bu ittifak:
-
NATO’dan kopuş anlamına gelmiyor,
-
Ancak Türkiye’nin güvenlik mimarisini çeşitlendirme arayışının güçlü bir göstergesi.
Ankara, Batı ittifakına bağlılığını korurken aynı zamanda “tek kaynağa bağımlı güvenlik” anlayışından uzaklaşmak istiyor. Bu durum, çok kutuplu dünya düzenine uyum stratejisinin bir parçası olarak değerlendiriliyor.
Bölgesel ve Küresel Yankılar
Böyle bir ittifakın resmiyet kazanması hâlinde:
-
İran, İsrail ve Hindistan gibi aktörlerin yakından izleyeceği,
-
ABD’nin perde arkasında süreci dengelemeye çalışacağı,
-
Ortadoğu ve Güney Asya’daki güç dengelerinin yeniden hesaplanacağı,
öngörülüyor.
Özellikle Pakistan’ın nükleer kapasitesinin dolaylı bir caydırıcılık unsuru olarak masada bulunması, ittifakı sıradan bir savunma anlaşmasının ötesine taşıyor.
Sessizlik Ne Anlama Geliyor?
Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan’dan gelen resmî sessizlik, iddiaların ciddiyetini artıran bir unsur olarak görülüyor. Diplomatik çevrelerde bu tür sessizlikler genellikle:
-
Görüşmelerin hassas bir aşamada olduğunu,
-
Kamuoyuna açıklanmadan önce siyasi zeminin hazırlanmak istendiğini,
işaret ediyor.
Sonuç: Yeni Bir Güvenlik Ekseni mi?
Eğer bu ittifak hayata geçerse, Türkiye ilk kez NATO dışı, yüksek caydırıcılık iddiası olan bir savunma mekanizmasının parçası olacak. Bu da Ankara’nın “bölgesel güç” kimliğinden “çok bölgeli stratejik aktör” kimliğine doğru ilerlediğini gösteriyor.
