Öğrencilerin desteklediği liste seçimde öne çıktı
Sırbistan’da erken genel seçimlere ilişkin paylaşılan resmi olmayan sonuçlar, ülke siyasetinde tarihi bir değişimin yaşandığına işaret etti. Öğrencilerin desteklediği Öğrenci Listesi’nin oyların yüzde 52’sini aldığı, Aleksandar Vucic liderliğindeki ittifakın ise yüzde 39’da kaldığı bildirildi. Sonuçların ardından başkent Belgrad’da binlerce kişi sokaklara çıkarak zafer kutlamaları yaptı.
Havadan kaydedilen görüntülerde meydanları ve caddeleri dolduran kalabalıkların dans ettiği, araçların korna çaldığı ve göstericilerin “Zafer” sloganları attığı görüldü. Seçim sonuçları, yaklaşık iki yıldır hükümet karşıtı protestoların merkezinde yer alan öğrenci hareketinin siyasi etkisini gözler önüne serdi.
Vucic yenilgiyi kabul etti
Cumhurbaşkanlığı görevinden ayrılarak başbakanlığa aday olan Aleksandar Vucic, seçimlerin ardından yaptığı açıklamada ittifakının yenilgisini kabul etti. Kesin sonuçların henüz açıklanmadığını belirten Vucic, Öğrenci Listesi’nin parlamentoda 135 ila 140 sandalye kazanabileceğini, kendi liderliğindeki ittifakın ise yaklaşık 105 milletvekilliğinde kalacağını söyledi.
Vucic, muhalefet olarak mücadeleye devam edeceklerini belirterek seçim sonuçlarının ardından siyasi çalışmalarını sürdüreceği mesajını verdi.
Öğrenci Listesi yüzde 52 oy aldı
Özgür Seçimler ve Demokrasi Merkezi’nin (CeSID) paylaştığı resmi olmayan verilere göre oyların yüzde 56’sı sayıldığında Öğrenci Listesi yüzde 52, Sırp İlerleme Partisi (SNS) liderliğindeki Vucic ittifakı ise yüzde 39 oy aldı.
Sırbistan’da 6,4 milyondan fazla kayıtlı seçmen, 250 sandalyeli Ulusal Meclisin yeni üyelerini belirlemek için sandık başına gitti. Devlet Seçim Komisyonu, saat 19.00 itibarıyla seçime katılım oranını yüzde 67,6 olarak açıkladı.
Seçim öncesinde katılım oranının yüksek olacağı yönündeki beklentiler de gündeme gelmişti. Ülke basınında, 2023 seçimlerinde yüzde 58 olan katılım oranının bu seçimde aşılabileceği değerlendirildi.
16 kişinin hayatını kaybettiği facia protestoların fitilini ateşledi
Sırbistan’daki öğrenci hareketinin büyümesinde, 1 Kasım 2024’te Novi Sad kentinde meydana gelen tren garı faciası önemli rol oynadı. Yenileme çalışmaları yapılan tren garının beton giriş saçağının çökmesi sonucu 16 kişi hayatını kaybetti.
Facianın ardından inşaat çalışmalarındaki denetimler, yolsuzluk iddiaları ve kamu kaynaklarının kullanımı konusunda tepkiler yükseldi. Üniversite öğrencileri, olayın sorumlularının belirlenmesi, ilgili belgelerin açıklanması ve yetkililerin hesap vermesi talebiyle protestolar başlattı.
Gösteriler kısa sürede ülkenin farklı kentlerine yayıldı. Akademisyenler, öğretmenler, çiftçiler, sanatçılar ve farklı meslek gruplarından vatandaşların da katılmasıyla protestolar geniş çaplı bir hükümet karşıtı harekete dönüştü.
Öğrenciler kendi listeleriyle seçime girdi
Protestoların ön saflarında yer alan öğrenciler, geleneksel muhalefet partilerinden bağımsız bir siyasi oluşumla seçimlere katılma kararı aldı. Üniversitelerde gerçekleştirilen toplantılarda belirlenen adaylarla Öğrenci Listesi oluşturuldu.
Hareket, farklı toplumsal kesimlerden desteklenen isimlerin parlamentoya girmesini hedefledi. Seçim kuruluna sunulan liste için yaklaşık 70 bin imza toplandığı aktarıldı.
Öğrenci hareketinin öne çıkardığı başlıca vaatler arasında yolsuzlukla mücadele, kamu kurumlarının bağımsızlığının güçlendirilmesi, hukukun üstünlüğünün sağlanması ve demokratik reformların hayata geçirilmesi yer aldı.
Belgrad’daki gösterilerde binlerce kişi bir araya geldi
Seçim öncesinde düzenlenen kitlesel gösteriler, öğrenci hareketinin toplumdaki desteğini ortaya koydu. Belgrad’da gerçekleştirilen büyük mitinge bağımsız kalabalık tahminlerine göre yaklaşık 150 bin kişinin katıldığı belirtildi.
Sırbistan’ın farklı kentlerinden yürüyerek başkente ulaşan öğrenciler, Sırp bayrakları taşıyarak ve “Öğrenciler Kazanıyor” sloganları atarak iktidar değişimi çağrısında bulundu.
Seçim sonuçlarının açıklanmasının ardından başkentte yaşanan kutlamalar, protestolarla başlayan sürecin siyasi sonuçlarına ilişkin beklentileri artırdı.
Vucic’in siyasi kariyerinde yeni dönem
Sırbistan siyasetinin önde gelen isimlerinden Aleksandar Vucic, Sırp İlerleme Partisinin 2012’de iktidara gelmesinin ardından başbakan yardımcılığı görevini üstlendi. 2014’te başbakan olan Vucic, 2017’de cumhurbaşkanı seçildi.
Cumhurbaşkanlığı görevinden ayrılarak başbakanlığa adaylığını koyan Vucic, erken genel seçimlere “Aleksandar Vucic – Birleşik Sırbistan” ittifakının lideri olarak katıldı.
Seçim kampanyası boyunca öğrenci hareketini dış destekli bir siyasi girişim olmakla suçlayan Vucic’e karşı muhalifler, iktidarın kamu kurumları ve medya üzerindeki etkisini eleştirdi. Seçim günü bazı bölgelerde şiddet, seçmenlere baskı ve usulsüzlük iddiaları da gündeme geldi.
Gözler kesin sonuçlarda ve yeni hükümette
Resmi olmayan sonuçlara göre Öğrenci Listesi’nin öne çıkması, Sırbistan’da yeni bir siyasi dönemin kapısını araladı. Kesin sonuçların açıklanmasıyla birlikte parlamentodaki sandalye dağılımının netleşmesi ve hükümet kurma sürecinin başlaması bekleniyor.
Avrupa Birliği’ne aday ülke statüsündeki Sırbistan’da yeni yönetimin yolsuzlukla mücadele, hukuk devleti, ekonomik reformlar ve dış politika alanlarında nasıl bir yol izleyeceği merak konusu oldu.
Ancak seçimlere ilişkin aktarılan verilerin resmi olmayan sonuçlara dayandığı ve kesin tablonun resmi açıklamalarla netleşmesi gerektiği unutulmamalı.
