Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), ülke genelinde kayıt dışı istihdam ve sahte sigortalılık uygulamalarına karşı yürüttüğü denetim faaliyetlerini artırdı. 2025 yılı itibarıyla SGK, toplamda 135.192 denetim gerçekleştirerek işverenler arasındaki haksız rekabeti önlemeyi ve çalışanların sosyal haklarını korumayı hedefledi. Denetimler sırasında 7.801 iş yerinde toplam 369.573 kişinin kayıt dışı çalıştırıldığı tespit edildi. Bu kapsamda kurum, sahte işyeri ve sahte sigortalı bildirimlerinde bulunanlara hem parasal hem de idari yaptırımlar uyguladı. Yapılan denetimler neticesinde toplamda 4.190.051.857 TL idari para cezası önerildi. Tahsil kabiliyeti olmayan alacaklar için ise 4,6 milyar TL terkin edildi.
SGK’nın Denetim Projeleri ile Takip Sistemi
SGK, kayıt dışı istihdamı ve sahte sigortalılığı önlemek amacıyla “İşyeri Karne Projesi” ve “Sahte Sigortalılık ve Sahte İş Yeri Takip Platformu” gibi dijital projeleri hayata geçirdi. Bu projeler sayesinde kurum, sahte sigortalılık ve sahte işyeri girişimlerini hızlı bir şekilde tespit edebiliyor ve kayıt dışı uygulamaları önceden engelleyebiliyor. Böylece çalışanların sosyal güvenlik hakları güvence altına alınırken, haksız kazanç sağlayan işverenlere yaptırım uygulanabiliyor.
Sahte Sigortalılık ve Sahte İşyerinin Tanımı
-
Sahte Sigortalılık: Gerçekte işyerinde çalışmayan bir kişinin yalnızca kayıtlarda sigortalı gösterilmesi işlemidir. Bu uygulama genellikle eş, dost ve akrabalar için yapılmaktadır. Son dönemde hamile kadınların sahte sigortalı gösterilerek SGK’dan geçici iş göremezlik ödeneği alma hakkı elde ettikleri gözlemlenmiştir.
-
Sahte İşyeri: Resmi olarak işyeri tescili yapılmış gibi görünse de, fiilen hiçbir faaliyeti olmayan ve kayıt altında gösterilen işyeridir. Bazı durumlarda gerçek bir işyeri kısa süreli faaliyetten sonra kapanıp devredilse bile gerekli bildirimler yapılmazsa sahte işyeri olarak kabul edilebilir.
Sahte İşyerine ve Sahte Sigortalıya Uygulanan Yaptırımlar
-
Sahte olduğu tespit edilen işyerinin tescil kaydı, e-sigorta şifresi ve işyeri sicil numarası iptal edilir.
-
Sahte işyerinden ödenen primler geri ödenmez ve SGK tarafından gelir kaydedilir.
-
Yersiz yararlanılan teşvik ve destekler gecikme cezası ve gecikme zammı ile birlikte geri alınır. Gerekli durumlarda ilgili vergi dairesine bilgi verilir.
-
Sahte sigortalı tespit edilirse, bu kişiye bağlanan aylıklar iptal edilir. Ödenmiş olan maaş ve diğer parasal değerler, kanuni faizi ile birlikte geri alınır.
-
Sahte işlemlerde sorumluluğu bulunan meslek mensupları (serbest muhasebeci ve mali müşavirler) de işveren ile birlikte müştereken ve müteselsilen sorumlu tutulur. Cumhuriyet Savcılıklarına suç duyurusunda bulunularak yargı süreci başlatılır.
Denetim ve Tespit Yöntemleri
SGK, sahte işyeri veya sahte sigortalı olma potansiyeli yüksek işyerlerini sosyal güvenlik müfettişleri, denetmenleri ve KADİM servis ekipleri aracılığıyla incelemeye alıyor. Denetimlerde, işyerinin faaliyet durumu, çalışan sayısı, ödeme kayıtları ve diğer belgeler detaylı olarak inceleniyor.
İstatistikler ve Sonuçlar
2025 yılında gerçekleştirilen 135.192 denetim sonucunda:
-
369.573 kişinin kayıt dışı çalıştırıldığı,
-
7.801 iş yerinin kayıt dışı olduğu tespit edildi.
Denetimler kapsamında eşe dosta işyerinde çalışmadığı halde sigortalı gösterenler ve sahte işyeri girişiminde bulunanlara hem parasal hem de idari cezalar uygulandı. Bu kapsamda toplam 4,19 milyar TL idari para cezası verildi. Tahsil kabiliyeti olmayan alacaklar için 4,6 milyar TL terkin edildi.
Sonuç
SGK, sahte sigortalılık ve sahte işyeri uygulamalarına karşı kararlılıkla mücadele ediyor. Hem çalışanların hakları korunuyor hem de haksız kazanç sağlayan işverenler cezalandırılıyor. Denetimlerin devam edeceği ve sahte uygulamalara karşı önlemlerin daha da sıkılaştırılacağı ifade ediliyor.
