Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Teşkilatı (OECD) tarafından gerçekleştirilen Uluslararası Öğrenci Değerlendirme Programı’nın (PISA) 2025 sonuçları açıklandı. Türkiye, araştırmanın üç temel alanı olan fen bilimleri, okuma becerileri ve matematikte önceki döneme göre puanlarını artırırken, OECD ülkeleri arasında dikkat çeken bir performans ortaya koydu.
PISA sonuçlarına göre Türkiye, 2022 sonuçlarıyla karşılaştırıldığında üç alanda da puanını en fazla yükselten OECD ülkesi oldu. Türkiye’nin özellikle uzun vadeli performansındaki artış, ülkenin uluslararası eğitim değerlendirmelerindeki konumunda önemli değişiklikler yaşandığını ortaya koydu.
PISA ARAŞTIRMASI NEDİR?
PISA, OECD tarafından 15 yaş grubundaki öğrencilerin bilgi ve becerilerini değerlendirmek amacıyla üç yılda bir gerçekleştiriliyor. Araştırmada öğrencilerin yalnızca okulda öğrendikleri bilgileri ne ölçüde hatırladığı değil, bu bilgileri günlük yaşamda karşılaşabilecekleri problemlere uygulayabilme becerileri de ölçülüyor.
Çalışmanın temel başlıklarını fen bilimleri, matematik ve okuma becerileri oluşturuyor.
Türkiye, PISA araştırmasına 2003 yılından bu yana düzenli olarak katılıyor. İlk uygulamada 41 ülkenin yer aldığı araştırmanın kapsamı yıllar içerisinde genişlerken, PISA 2025’te katılımcı ülke ve ekonomilerin sayısı 91’e ulaştı.
TÜRKİYE’DE 7 BİN 702 ÖĞRENCİ SINAVA KATILDI
PISA 2025’in Türkiye uygulaması 14 Nisan-16 Mayıs 2025 tarihleri arasında gerçekleştirildi.
Araştırmaya Türkiye’nin 12 bölgesinden 56 ilde bulunan toplam 203 okuldan 7 bin 702 öğrenci katıldı.
Bilgisayar tabanlı olarak gerçekleştirilen uygulamada öğrencilerin fen bilimleri, matematik ve okuma becerilerindeki yeterlilikleri değerlendirildi.
Ortaya çıkan sonuçlar, Türkiye’nin üç alanda da 2022’ye kıyasla puanlarını yükselttiğini gösterdi.
ÜÇ ALANDA DA PUAN ARTTI
Türkiye’nin PISA 2025 performansında en dikkat çekici noktalardan biri, üç temel alanda da önceki uygulamaya göre yükseliş yaşanması oldu.
Türkiye, fen bilimleri alanında 2022’ye göre puanını artırırken, okuma becerileri ve matematikte de yükseliş kaydetti.
Böylece Türkiye, 2022 sonuçlarından 2025 sonuçlarına geçişte üç alanda da puanını en fazla artıran OECD ülkesi olarak öne çıktı.
Türkiye’nin başarı sıralamasındaki konumu da üç alanda yükseldi. Ülkeler arasındaki sıralamada Türkiye; fen bilimlerinde 15, okuma becerilerinde 18, matematikte ise 11 basamak birden yükseldi.
2003’TEN 2025’E ÖNEMLİ ARTIŞ
Türkiye’nin PISA performansı yalnızca son uygulamayla sınırlı değil. 2003 yılında gerçekleştirilen ilk katılımdan 2025’e kadar olan dönem karşılaştırıldığında da dikkat çekici bir yükseliş görülüyor.
Türkiye, fen bilimlerinde 2003 yılında 434 puan alırken, PISA 2025’te bu puanı 494’e yükseltti. Böylece 22 yıllık dönemde fen bilimleri puanında 60 puanlık artış gerçekleşti.
Okuma becerilerinde ise Türkiye’nin puanı 2003’te 441 seviyesindeyken 2025’te 472’ye çıktı.
Matematik alanında da benzer bir tablo ortaya çıktı. Türkiye, 2003 yılında 423 olan puanını 2025’te 462’ye yükseltti.
Bu veriler, Türkiye’nin uzun vadeli değerlendirmede üç temel alanda da puanlarını artırdığını gösterdi.
GÖRELi SIRALAMADA DA YÜKSELİŞ
PISA’ya katılan ülke sayısının 2003’ten bu yana önemli ölçüde artması nedeniyle Türkiye’nin performansı yalnızca ham sıralama üzerinden değerlendirilmedi.
Bu nedenle uzun vadeli değişimin daha sağlıklı biçimde ortaya konulabilmesi için göreli sıralama ve yüzdelik dilim karşılaştırmaları da dikkate alındı.
Türkiye’nin üç alanda da göreli sıralamasını yükselttiği görüldü.
Fen bilimlerinde 2003 yılında 35’inci sırada bulunan Türkiye, PISA 2025’te 19’uncu sıraya çıktı. Böylece göreli sıralama konumunda yüzde 64’lük bir iyileşme kaydedildi.
Okuma becerilerinde Türkiye’nin sıralaması 33’üncülükten 18’inciliğe yükseldi. Bu alandaki göreli sıralama konumu yüzde 60 oranında iyileşti.
Matematikte ise Türkiye, 2003’teki 34’üncü sıradan 28’inci sıraya yükseldi. Matematikteki göreli sıralama konumundaki iyileşme yüzde 52 olarak hesaplandı.
OECD ÜLKELERİ ARASINDA DİKKAT ÇEKEN TABLO
PISA 2025 sonuçlarında Türkiye’nin OECD ülkeleri arasındaki konumu da dikkat çekti.
38 OECD üyesi ülke arasındaki değerlendirmede Türkiye; fen bilimlerinde 14’üncü, okuma becerilerinde 13’üncü, matematikte ise 23’üncü sırada yer aldı.
Ancak sonuçların en dikkat çekici yönlerinden biri yalnızca sıralama değil, puan değişimindeki performans oldu.
OECD ülkelerinin son 10 yıllık puan değişimleri incelendiğinde Türkiye’nin fen bilimleri, okuma becerileri ve matematik alanlarının tamamında puanını artıran tek OECD üyesi ülke olduğu belirtildi.
Bu durum, Türkiye’nin özellikle uzun vadeli eğilim açısından OECD ülkeleri içerisinde farklı bir tablo ortaya koyduğunu gösterdi.
TÜRKİYE’NİN SIRALAMASI ÜÇ ALANDA DA YÜKSELDİ
PISA 2025 verilerinde Türkiye’nin yalnızca puanlarının yükselmesi değil, diğer ülkeler karşısındaki göreli konumunun da iyileşmesi dikkat çekti.
Fen bilimlerinde 15 basamak, okuma becerilerinde 18 basamak ve matematikte 11 basamaklık yükseliş yaşandı.
Bu sonuçlar, Türkiye’nin üç temel akademik alanda da önceki PISA uygulamasına kıyasla daha yüksek bir performans ortaya koyduğunu gösterdi.
EĞİTİM PERFORMANSINDA TÜRKİYE’NİN YÜKSELİŞİ
PISA sonuçları ülkelerin eğitim sistemlerinin uluslararası ölçekte karşılaştırılmasında önemli göstergelerden biri olarak kabul ediliyor.
Türkiye açısından 2025 sonuçlarının öne çıkan tarafı, üç temel alanda aynı anda puan artışı yaşanması oldu.
Özellikle OECD genelinde son yıllarda eğitim performanslarında gerileme yaşandığı belirtilirken Türkiye’nin fen bilimleri, matematik ve okuma becerilerinde puanlarını artırması dikkat çekti.
Türkiye’nin 2003’ten 2025’e uzanan süreçte üç alandaki göreli sıralamasını da yükseltmesi, eğitim performansındaki uzun vadeli değişimin önemli göstergelerinden biri olarak değerlendiriliyor.
PISA 2025 SONUÇLARI NE ANLAMA GELİYOR?
PISA sonuçları tek başına bir ülkenin eğitim sisteminin bütününü değerlendirmek için yeterli olmasa da öğrencilerin temel akademik becerilerinin uluslararası ölçekte karşılaştırılmasına olanak sağlıyor.
Türkiye’nin 2025 sonuçlarında üç alanda birden puanını yükseltmesi, özellikle OECD ülkeleri arasındaki değişim açısından dikkat çekici bir sonuç ortaya çıkardı.
Türkiye’nin önümüzdeki yıllarda bu yükselişi sürdürülebilir hale getirip getiremeyeceği ise yeni PISA uygulamalarında ortaya çıkacak sonuçlarla daha net görülecek.
Şimdilik PISA 2025 verileri, Türkiye’nin fen bilimleri, okuma becerileri ve matematik alanlarında puanını artıran ve 2022’ye göre üç alanda da en yüksek puan artışını gerçekleştiren OECD ülkesi olduğunu ortaya koyuyor.
