Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında imzalanan Mekke Ortak Savunma Anlaşması’nın Türkiye Büyük Millet Meclisi’ndeki (TBMM) onay süreciyle ilgili önemli bir gelişme yaşandı.
Üç ülke arasında ortak savunma iş birliğini öngören anlaşmanın onaylanmasının uygun bulunduğuna dair kanun teklifi, TBMM Genel Kurulu’nda yapılan görüşmelerin ardından kabul edildi.
279 OYLA KABUL EDİLDİ
Genel Kurul’da yapılan oylamada Mekke Anlaşması 279 oy alarak kabul edildi. Anlaşmanın yürürlüğe girmesi için taraf ülkelerdeki iç onay süreçlerinin tamamlanması gerekiyor.
BİR ÜLKEYE SALDIRI TÜM TARAFLARA YAPILMIŞ SAYILACAK
Anlaşmanın en dikkat çeken maddelerinden biri müşterek savunma yükümlülüğünü düzenliyor. Buna göre taraf ülkelerden herhangi birine yönelik dış kaynaklı silahlı saldırı veya askeri saldırganlık, tüm taraflara yapılmış bir saldırı olarak değerlendirilecek.
Birleşmiş Milletler Şartı’nın 51’inci maddesinde yer alan meşru müdafaa hakkı çerçevesinde, saldırıya uğrayan ülkeye askeri imkan ve kabiliyetler de dahil olmak üzere karşılıklı yardım sağlanabilecek.
Ancak askeri destek otomatik ve şartsız olmayacak. Öncelikle saldırıya uğrayan ülkenin yardım talebinde bulunması, ardından üç ülkenin değerlendirme yaparak oydaşmayla karar alması gerekecek. Askeri birlik gönderilmesi ise Anayasa’nın 92’nci maddesi çerçevesinde gerçekleştirilebilecek.
SAVUNMA SANAYİSİNDE ORTAK ÜRETİM HEDEFLENİYOR
Mekke Anlaşması, askeri iş birliğinin yanı sıra savunma sanayisinde ortak projeleri de kapsıyor.
Bu kapsamda taraf ülkeler arasında ortak üretim, ileri teknoloji alanlarında araştırma ve geliştirme çalışmaları, uzman personel yetiştirilmesi ve askeri sanayiye yönelik lojistik destek mekanizmalarının oluşturulması planlanıyor.
Anlaşmayla mühimmat, silah, yakıt ve yedek parça tedarikinde de kapsamlı bir iş birliği öngörülüyor.
STRATEJİK KOMİTE KURULACAK
Anlaşma kapsamında Dışişleri ve Savunma Bakanları ile Genelkurmay Başkanlarından oluşan Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi kurulacak.
Komitenin yılda en az iki kez toplanması, liderlerin ise gerekli görülmesi halinde yılda bir araya gelmesi öngörülüyor.
Anlaşma kapsamında oluşturulacak daimi sekretaryaya Suudi Arabistan ev sahipliği yapacak. İlk genel sekreter ise Pakistan vatandaşı olacak.
İSTİHBARAT VE TERÖRLE MÜCADELEDE İŞ BİRLİĞİ
Anlaşma, terörle mücadele ve istihbarat paylaşımını da kapsıyor. Taraf ülkeler, belirlenen güvenli kanallar üzerinden bilgi ve istihbarat paylaşımında bulunacak. Gizlilik dereceli belgeler ise üçüncü ülkeler ve şirketlerle paylaşılmayacak.
İLK 10 YIL ANLAŞMADAN AYRILMAK MÜMKÜN OLMAYACAK
Mekke Ortak Savunma Anlaşması, onay belgelerinin sekretaryaya teslim edilmesinin ardından yürürlüğe girecek ve süresiz olarak geçerli olacak.
Anlaşmanın yürürlüğe girmesini takip eden ilk 10 yıl boyunca taraf ülkeler anlaşmadan ayrılamayacak. Bu sürenin ardından ise en az 3 ay önceden yazılı bildirimde bulunarak çekilme hakkı kullanılabilecek.
Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasındaki anlaşmayla savunma, güvenlik, istihbarat ve savunma sanayisi alanlarında kapsamlı bir iş birliği mekanizması oluşturulması hedefleniyor.
