Çocuk suçlulara yönelik cezaların artırılmasını ve infaz sisteminde önemli değişiklikler yapılmasını öngören kanun teklifi, TBMM Adalet Komisyonu’nda kabul edildi. Teklif, özellikle kasten öldürme, ağır yaralama ve bazı ağır suçlarda çocuklara uygulanacak ceza rejimini yeniden düzenlerken, ailelerin sorumluluklarını artıran hükümleriyle de dikkat çekiyor. Meclis tatile girmeden Genel Kurul gündemine getirilmesi planlanan düzenleme, kabul edilmesi halinde çocuk adalet sistemi açısından son yılların en kapsamlı değişikliklerinden biri olacak.
Yeni düzenlemenin temel amacı; çocukların suça yönelmesini önlemek, caydırıcılığı artırmak, toplum güvenliğini güçlendirmek ve infaz sisteminde daha etkin bir yapı oluşturmak olarak açıklandı. Bu kapsamda özellikle ağır suçlara karışan çocuklara yönelik ceza indirimlerinin sınırlandırılması ve bazı durumlarda tamamen kaldırılması öngörülüyor.
Teklife göre, 15-18 yaş arasındaki çocukların kasten öldürme ve ağırlaştırılmış yaralama suçlarını işlemesi halinde mevcut yaş indirimi her durumda otomatik olarak uygulanmayacak. Hakim, suçun işleniş şekli, failin kişiliği ve olayın özelliklerini değerlendirerek ceza indirimi yapmama yetkisine sahip olacak. Böylece gerekli şartların oluşması halinde 15-18 yaş grubundaki çocuklar hakkında müebbet hapis cezası verilebilmesinin önü açılıyor.
Benzer düzenleme 12-15 yaş grubunu da kapsıyor. Bu yaş aralığındaki çocuklar bakımından da hakim, gerekli görmesi halinde yaş indirimi uygulamayabilecek ve bir üst yaş grubuna ilişkin ceza hükümlerini devreye sokabilecek. Böylece ağır suçlarda çocukların yaş nedeniyle otomatik olarak daha düşük cezalar almasının önüne geçilmesi hedefleniyor.
Kanun teklifi yalnızca ceza miktarlarını değil, infaz sistemini de değiştiriyor. Buna göre çocuk hükümlüler artık cezalarına doğrudan çocuk eğitim evlerinde başlamayacak. İlk olarak çocuk kapalı ceza infaz kurumlarına alınacaklar. Buradaki süreçte iyi halli olduklarının tespit edilmesi halinde eğitim evlerine nakledilmeleri mümkün olacak. Düzenlemenin, disiplin ve rehabilitasyon süreçlerinin daha kontrollü yürütülmesini amaçladığı belirtiliyor.
Teklifte infaz sürelerine ilişkin dikkat çeken bir değişiklik de yer alıyor. Türk Ceza Kanunu’nda kasten öldürme, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar, uyuşturucu imal ve ticareti ile suç örgütü kurma suçları dışında kalan suçlarda, hükümlünün 15 yaşını doldurmadan önce cezaevinde geçirdiği her bir gün, koşullu salıverilme hesabında iki gün olarak değerlendirilecek. Böylece küçük yaşta cezaevinde geçirilen sürenin infaz hesabındaki etkisi artırılmış olacak.
Cezaların alt ve üst sınırlarında da önemli artışlar öngörülüyor. 12-15 yaş grubunda ağırlaştırılmış müebbet gerektiren suçlarda 13 ila 18 yıl arasında, müebbet gerektiren suçlarda ise 10 ila 12 yıl arasında hapis cezası uygulanabilecek. Diğer suçlarda verilen cezalar yarı oranında indirilecek ancak her bir fiil için verilecek hapis cezası 9 yılı geçemeyecek.
15-18 yaş grubunda ise ağırlaştırılmış müebbet gerektiren suçlarda 19 ila 27 yıl arasında, müebbet gerektiren suçlarda ise 15 ila 18 yıl arasında hapis cezası öngörülüyor. Diğer suçlarda ceza üçte bir oranında indirilecek ve her bir suç için uygulanacak hapis cezasının üst sınırı 15 yıl olacak.
Teklif yalnızca çocuklara yönelik yaptırımları değil, ailelerin sorumluluklarını da artırıyor. Çocuğun suç işlemesinde aile hukukundan doğan yükümlülüklerin ihlal edildiğinin tespit edilmesi halinde ebeveynlere verilecek cezaların iki katına kadar artırılabilmesi mümkün hale gelecek.
Ayrıca ateşli silahların gerekli dikkat ve özen gösterilmeden muhafaza edilmesi sonucu çocukların silaha ulaşması halinde de yeni yaptırımlar uygulanacak. Daha ağır bir suç oluşmadığı takdirde silahı ihmalkâr şekilde saklayan kişi hakkında 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası verilebilecek.
Düzenlemenin dikkat çeken bir diğer maddesi ise terminoloji değişikliği oldu. Çocuk Koruma Kanunu’nda uzun yıllardır kullanılan “suça sürüklenen çocuk” ifadesi yerine “adli süreçteki çocuk” ibaresi kullanılacak. Ayrıca çocuk hakkında kamu davası açılması halinde durum, gerekli sosyal ve eğitim tedbirlerinin alınabilmesi amacıyla Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ile Milli Eğitim Bakanlığı’nın ilgili il veya ilçe müdürlüklerine bildirilecek.
Adalet Komisyonu’ndan geçen teklifin önümüzdeki günlerde TBMM Genel Kurulu’nda görüşülmesi bekleniyor. Genel Kurul’da kabul edilmesi halinde, çocuklara ilişkin ceza ve infaz sisteminde önemli değişiklikler yürürlüğe girecek.
