İran’da 28 Aralık’ta hayat pahalılığına karşı başlayan ve kısa sürede hükümet karşıtı kitlesel protestolara dönüşen gösteriler, ülkede ciddi bir insani krize yol açtı. ABD merkezli sivil toplum kuruluşu İran İnsan Hakları Aktivistleri (HRA) tarafından paylaşılan son verilere göre, protestolarda hayatını kaybedenlerin sayısı en az 2 bin 615’e, tutuklananların sayısı ise 18 bin 470’e yükseldi.
Ölü ve Yaralı Sayısında Endişe Verici Artış
HRA’nın yayımladığı güncel raporda, yaşamını yitirenlerin 2 bin 435’inin protestolara katılan sivillerden oluştuğu belirtildi. Hayatını kaybedenler arasında 13’ünün 18 yaş altı çocuk olduğu kaydedilirken, protestolara katılmayan 14 tarafsız sivilin de olaylar sırasında yaşamını yitirdiği bildirildi.
Raporda ayrıca, olaylar sırasında 153 güvenlik gücü mensubu ve hükümet yanlısı sivilin hayatını kaybettiği bilgisine yer verildi. HRA yetkilileri, kimliği ve durumu henüz netleşmeyen 882 ayrı ölüm vakasının da inceleme altında olduğunu açıkladı.
Gösterilerde en az 2 bin 54 kişinin ağır yaralandığı, bu kişilerin önemli bir bölümünün hayati tehlikesinin devam ettiği ifade edildi.
Protestolar Ülke Geneline Yayıldı
İran genelinde protestoların 31 eyaletteki 187 şehirde gerçekleştiği ve şimdiye kadar 617 ayrı gösteri düzenlendiği bildirildi. Güvenlik güçlerinin sert müdahaleleri sonucunda 18 bin 470 kişinin gözaltına alındığı veya tutuklandığı belirtildi.
Tutuklananların bir kısmının avukatlarına erişemediği, bazılarının ise uzun süreli gözaltı merkezlerinde tutulduğu yönünde insan hakları örgütlerine çok sayıda şikâyet ulaştığı aktarıldı.
Rakamlar Gün Gün Artıyor
HRA, bir gün önce yaptığı açıklamada ölü sayısını 2 bin 571, tutuklananların sayısını ise 18 bin 434 olarak duyurmuştu. Aynı açıklamada yaralı sayısı bin 134 olarak paylaşılmıştı. Son verilerle birlikte hem can kaybı hem de yaralı sayısındaki hızlı artış, İran’daki durumun giderek daha da ağırlaştığını ortaya koydu.
Uluslararası Endişe Derinleşiyor
İran’daki protestolara yönelik güvenlik güçlerinin müdahaleleri, uluslararası insan hakları kuruluşları ve bazı ülkeler tarafından endişeyle izleniyor. Birleşmiş Milletler ve çeşitli insan hakları örgütleri, İran yönetimine orantısız güç kullanımından kaçınma, gözaltına alınanlara adil yargılama hakkı tanınması ve sivillerin korunması çağrısında bulunuyor.
Uzmanlar, protestoların ekonomik sıkıntılarla başlamasına rağmen, gelinen noktada siyasi ve toplumsal taleplerin ön plana çıktığını ve krizin kısa vadede sona ermesinin zor olduğunu ifade ediyor.
İran’daki gelişmeler yakından takip edilirken, can kaybının ve tutuklamaların artmasından duyulan endişe her geçen gün daha da büyüyor.
