Ortadoğu’daki gerilimlerin tırmanması, küresel enerji ve taşımacılık piyasalarında sert dalgalanmalara yol açtı. ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarının ardından Hürmüz Boğazı’nın geçici olarak kapanması, süper tanker navlunlarını tüm zamanların en yüksek seviyelerine çıkardı. Körfez’den Asya’ya ham petrol taşıyan süper tankerlerin (VLCC) günlük kiraları 423 bin doları aşarken, bu rakam yıl başına kıyasla yaklaşık 9 kat, saldırı öncesi cuma gününe göre ise 2,5 kat artış anlamına geliyor. Petrol dışında LPG ve kuru yük navlunu da aynı şekilde ciddi artış gösterdi.
Ekonomim’den Aysel Yücel’in haberine göre, Baltık Kuru Yük Endeksi (BDI) son iki günde yüzde 3’ün üzerinde yükselerek 2187 puana çıktı. Alt segmentlerdeki artış ise çok daha sert oldu. Özellikle enerji taşımacılığında arzın daralması beklentisi, navlun fiyatlarını tarihi seviyelere taşırken, LNG tankerlerinde de ciddi yükselişler görüldü. Atlantik piyasasında günlük LNG navlunu yüzde 43 artışla 61 bin 500 dolara, Pasifik piyasasında ise yüzde 45 artışla 41 bin dolara çıktı. Analistler, arzın daha da sıkışması durumunda spot LNG tanker ücretlerinin 100 bin doları aşabileceği uyarısında bulunuyor.
Bu gelişmeler sadece navlunları değil, enerji maliyetlerini de yukarı çekiyor. Artan sigorta primleri, güvenlik riskleri ve uzayan deniz rotaları, petrol ve LNG fiyatlarını doğrudan etkilerken, elektrik fiyatlarından sanayi üretimine kadar geniş bir yelpazede maliyet baskısı yaratacak. Hürmüz Boğazı’nda gemi beklemeleri VLCC tipi süper tankerlerin günlük kiralarını 400 bin dolar seviyelerine taşıdı. Hizmet İhracatçıları Birliği (HİB) Başkan Yardımcısı Salih Zeki Çakır, tonaj arzındaki daralmanın enerji taşımacılığını daha da pahalı hale getirdiğini belirtti.
Konteyner taşımacılığında da belirsizlik artıyor. Deniz Ticaret Odası Yönetim Kurulu Üyesi Semih Dinçel, Süveyş geçişlerinin durması halinde Ümit Burnu’na yönelen gemilerde artacak mesafe ve yakıt masraflarının ek maliyet olarak yansıyabileceğini ifade etti. Alman denizcilik grubu Hapag-Lloyd, artan risk nedeniyle Körfez çıkışlı ve varışlı kargolara savaş riski ek ücreti uygulamaya başladı ve bazı hatlarda rota değişikliklerine gitti.
Türk Armatörlerin Enerji Yatırımları Kriz Öncesi Hazırdı
Küresel ticaret savaşları ve enerji tedarik rotalarındaki belirsizlik, kriz patlamadan önce Türk armatörlerini enerji taşımacılığına yönlendirmişti. Ocak ayında dört Türk şirketi toplam yaklaşık 500 milyon dolarlık tanker yatırımı açıkladı:
-
Aygaz, Hyundai Tersanesi’nden 119 milyon dolara bir VLGC siparişi aldı.
-
Advantage Tankers, DH Shipbuilding ile iki suezmax tanker için 177 milyon dolarlık sözleşme imzaladı.
-
Stella Tanker, Çin’deki Zhejiang Yongxin Shipping tersanesinde yeni kimyasal tanker opsiyonunu devreye aldı.
-
Beşiktaş Denizcilik, 50 bin DWT’lik üç tankeri filosuna katıp yaklaşık 100 milyon dolarlık yatırım gerçekleştirdi.
Navlunun rekor seviyeye çıktığı bu dönemde, enerji taşımacılığına yapılan yatırımların stratejik önemi daha da arttı.
Bakan Uraloğlu: Türk Gemilerini Anbean Takip Ediyoruz
Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, Hürmüz Boğazı ve çevresindeki gelişmeleri sürekli takip ettiklerini belirtti. Türkiye’nin bölgedeki Türk bayraklı gemisi bulunmasa da, sahibi Türk olan 16 geminin yakından izlendiğini ifade etti. Uraloğlu, 28 Şubat’tan itibaren Hürmüz Boğazı’ndan gemi geçişlerinin durdurulduğunu, Basra Körfezi’nde yüzlerce geminin beklediğini ve bazı ticari gemilerde hasar tespit edildiğini aktardı.
Bakan, Denizcilik Genel Müdürlüğü koordinasyonunda seyir halinde olan Türk bayraklı gemiler için “ISPS Kod” kapsamında güvenlik seviyesinin 3’e yükseltildiğini, bu seviyenin halen geçerli olduğunu hatırlattı. Gemilere, seyir duyurularını yakından takip etmeleri ve gerekirse Ana Arama Kurtarma Koordinasyon Merkezi ile ivedilikle temas kurmaları bildirildi. Uraloğlu, “Denizcilerimizin güvenliği ve ticaret filomuzun korunması için gerekli tüm diplomatik ve idari tedbirleri kararlılıkla almaya devam edeceğiz” dedi.
