Manisa Büyükşehir Belediye Başkanı Ferdi Zeyrek’in, evinin havuzuna ait makine odasında elektrik akımına kapılarak hayatını kabetmesine ilişkin soruşturmada hazırlanan yeni bilirkişi raporu tamamlandı. Dokuz Eylül Üniversitesi’nden 5 akademisyenin hazırladığı 46 sayfalık raporda, Zeyrek’in olayın meydana gelmesinde kusurunun bulunmadığı değerlendirilirken, farklı kişi, şirket ve kurumların sorumlulukları nedeniyle bir ihmaller zincirinin oluştuğu belirtildi.
Bilirkişi heyetinin değerlendirmesine göre 4 kişi asli, 9 kişi ise tali kusurlu bulundu. Raporda 3 sanık ile Ferdi Zeyrek’in ise olayın meydana gelmesinde kusurlarının olmadığı kanaatine varıldı.
FERDİ ZEYREK 9 HAZİRAN’DA HAYATINI KAYBETTİ
Olay, Manisa’nın Yunusemre ilçesinde Ferdi Zeyrek’in yaşadığı evde meydana geldi.
6 Haziran akşamı evinin havuzuna ait makine odasında elektrik akımına kapılan Zeyrek, ağır yaralı olarak Manisa Celal Bayar Üniversitesi Hafsa Sultan Hastanesi’ne kaldırıldı.
Tedavi altına alınan Zeyrek, üç gün sonra, 9 Haziran’da hayatını kaybetti.
Zeyrek’in ölümünün ardından başlatılan soruşturma kapsamında olayın teknik boyutunun ortaya çıkarılması amacıyla bilirkişi incelemesi yapıldı.
Manisa 2’nci Ağır Ceza Mahkemesi’nin ara kararı doğrultusunda Dokuz Eylül Üniversitesi Mühendislik Fakültesi’nden 2 elektrik mühendisi, 1 inşaat mühendisi, 1 makine mühendisi ve 1 iş güvenliği uzmanından oluşan 5 kişilik heyet tarafından hazırlanan rapor, 15 Eylül 2026 tarihinde tamamlandı.
46 SAYFALIK RAPORDA İHMALLER ZİNCİRİNE DİKKAT ÇEKİLDİ
46 sayfalık bilirkişi raporunda olayın meydana geldiği villa, havuz ve makine odasının projelendirilmesi, yapımı, denetimi, elektrik ve mekanik tesisatı ile iş sağlığı ve güvenliği yönünden ayrıntılı inceleme yapıldı.
Heyet, olayın tek bir nedenden kaynaklanmadığı, farklı aşamalarda ortaya çıkan eksiklik ve ihmallerin birbiriyle birleşmesi sonucunda meydana geldiği değerlendirmesinde bulundu.
Raporda; havuzun projelendirilmesi, elektrik tesisatının kurulması, topraklama sisteminin oluşturulması, kaçak akım rölesinin çalışır durumda olması, motorun bakımı ve montajı ile yapı ve tesisat denetimleri açısından çok sayıda eksiklik bulunduğu belirtildi.
HAVUZ ORİJİNAL PROJEDE YER ALMIYORDU
Bilirkişi raporunda dikkat çeken tespitlerden biri, olayın meydana geldiği havuz ile makine odasının ilk projede bulunmaması oldu.
Zeyrek’in evinin bulunduğu parselde 7 ayrı yapı için ruhsat bulunduğu, bunlardan 6’sının konut, 1’inin ise istinat duvarı olduğu belirtildi.
Yapı ruhsatlarının hiçbirinde ortak kullanım alanları bölümünde yüzme havuzunun gösterilmediği kaydedildi.
Havuz ve bağlantılı makine odasının da orijinal mimari projede yer almadığı ifade edildi.
17 Kasım 2020’de Yunusemre Belediyesi’ne mimari tadilat projesi için başvuru yapıldığı, 20 Kasım 2020’de onaylanan projede ise “süs havuzları eklendi” ibaresinin bulunduğu belirtildi.
Ancak rapora göre tadilat projesinde havuzların plan ve vaziyet planlarına işlenmesine rağmen derinliklerine ilişkin herhangi bir bilgiye yer verilmedi.
Bilirkişi heyeti, havuzun derinliğinin belirtilmemesinin, yapılacak yapının gerçekten bir “süs havuzu” niteliğinde olup olmadığının kişisel değerlendirmeye bırakılmasına neden olduğu görüşünü bildirdi.
HAVUZ 1,60 METRE DERİNLİĞİNDEYDİ
Raporda olayın meydana geldiği havuzun 4 metreye 8 metre ölçülerinde ve 1,60 metre derinliğinde olduğu belirtildi.
Havuzun sonradan yapıldığı, buna bağlı olarak makine odasının da izinsiz ve projesiz şekilde inşa edildiği yönündeki değerlendirmeye yer verildi.
11 Kasım 2020 tarihli Seviye Tespit Tutanağı’na ilişkin fotoğraflarda havuzun, henüz “süs havuzu” olarak onaylanmamış olmasına rağmen su dolu şekilde bulunduğu kaydedildi.
Buna rağmen denetim sürecinde havuzun mevcut durumunun tespit edilmediği ifade edildi.
Raporda ayrıca 23 Şubat 2021 tarihli İş Bitirme Tutanağı’nda işin yüzde 100 tamamlandığının imza altına alındığı, aynı tarihte çekilen fotoğraflarda ise havuz ve makine odası girişinin üzerinin çim veya benzeri malzemelerle örtüldüğünün görüldüğü belirtildi.
ELEKTRİK TESİSATINDA TOPRAKLAMA PROJESİ BULUNMADI
Bilirkişi raporunda olayın teknik nedenleri açısından en önemli tespitlerden biri, havuz ve makine odasına ait elektrik tesisatı ile topraklama projesinin bulunmaması oldu.
Raporda, havuz pompa motorları, filtre sistemleri, metal merdiven ve havuz çevresindeki metal aksamların uygun biçimde topraklanması ve potansiyel dengeleme sistemiyle birbirine bağlanması gerektiği belirtildi.
Ancak olayla bağlantılı havuz ve makine odasında standartlara uygun potansiyel dengeleme iletkenlerinin kullanıldığına veya topraklama projesinin hazırlandığına ilişkin herhangi bir belge bulunmadığı kaydedildi.
Bilirkişi heyeti, havuz ve makine odasının elektromekanik tesisatını yapan N.B.’nin gerekli topraklama projesini hazırlamadığı ve onaylatmadığı değerlendirmesinde bulundu.
Raporda ayrıca 6 havuzun elektrik tesisatının tek sözleşmeyle N.B. tarafından üstlenildiği ve toplam bağlantı gücünün 28,08 kilovat olduğu belirtildi.
Elektrik teknisyenleri için belirtilen 16 kilovatlık yetki sınırının aşıldığı, bu nedenle N.B.’nin tüm projelendirme işini tek sözleşmeyle yapmaya yetkili olmadığı değerlendirmesine yer verildi.
KAÇAK AKIM RÖLESİ ÇALIŞMIYORDU
Raporda makine odasındaki elektrik panosunda bulunan kaçak akım rölesinin de arızalı olduğu belirtildi.
Bilirkişi heyeti, incelenen video kayıtlarında rölenin elle yapılan açma-kapama kontrolünde beklenen şekilde çalışmadığının görüldüğünü kaydetti.
Raporda, kaçak akım rölesinin Ferdi Zeyrek’in maruz kaldığı elektrik kaçağı sırasında nasıl tepki verdiğinin mevcut bulgular doğrultusunda kesin biçimde ortaya konulamadığı belirtildi.
Konut ve havuz panolarındaki üç fazlı aşırı akım kesicilerinin ise elektrik çarpmasına karşı koruma sağlayan cihazlar olmadığı, bu ekipmanların temel olarak aşırı akıma karşı koruma amacı taşıdığı ifade edildi.
Dosyadaki bilgilere göre Zeyrek’in eşi Nurcan Zeyrek de olay sırasında eşine dokunması nedeniyle elektrik akımına maruz kaldı. Daha sonra konuta giderek elektrik panosundaki kesici üzerinden tesisin elektriğini kesti.
ELEKTRİK KAÇAĞININ POMPA MOTORUNDAN KAYNAKLANDIĞI DEĞERLENDİRİLDİ
Bilirkişi heyeti, elektrik kaçağının havuz pompa motoru üzerinden meydana geldiği kanaatine vardı.
Rapora göre söz konusu motor 2021 yılında özel bir firma tarafından bakımdan geçirildi.
Bakım sırasında motorun faz, nötr ve toprak bağlantılarının bulunduğu kapağın açıldığı, ancak daha sonra su sızıntısını önlemek amacıyla kullanılması gereken contaların takılmadığı ve kablo girişindeki rakor bağlantısının gevşek bırakıldığı belirtildi.
Motorun 18 Nisan 2022’de yeniden tamir edildiği, bu işlem sonrasında ise su geçirmezlik izolasyonunun bozulduğu değerlendirildi.
Bu nedenle elektrik bağlantı kablolarına nem ve su girdiği, motor sargılarında yeniden izolasyon sorunu meydana geldiği ifade edildi.
Olay yeri inceleme raporunda motor çalıştırıldığında sargılardan duman ve yanık kokusu geldiğinin belirtilmesi de bilirkişi raporunda yer aldı.
METAL MERDİVENDE 67 VOLT GERİLİM ÖLÇÜLDÜ
Raporda olayın meydana geldiği makine odasının girişinde bulunan metal merdiven ile toprak arasında 67 volt seviyesinde gerilim ölçüldüğü belirtildi.
Bilirkişi heyeti, uluslararası standartlarda 50 voltun üzerindeki gerilimlerin insan açısından tehlikeli kabul edildiğini ifade etti.
Makine odasının zemininde olay günü yaklaşık 15-20 santimetre seviyesinde su bulunduğu, metal merdivenin ise topraklanmadığı kaydedildi.
Yapılan hesaplamalarda birinci senaryoda insan vücudu üzerinden yaklaşık 203 miliamper, ikinci senaryoda ise yaklaşık 170 miliamper akım geçebileceği hesaplandı.
Raporda insan açısından tehlikeli akım sınırının 30 miliamper olarak kabul edildiği belirtilerek hesaplanan değerlerin bu seviyenin oldukça üzerinde olduğu ve ölümcül etki sınırına girdiği değerlendirildi.
TOPRAKLAMA OLSAYDI GERİLİM 6 VOLT SEVİYESİNDE KALACAKTI
Bilirkişi heyeti, havuz ve makine odasının kurulumu sırasında metal merdivenin topraklanması ve potansiyel dengeleme sisteminin kurulması halinde ortaya çıkabilecek sonucu da hesapladı.
Bu senaryoda elektrik kaçağının bulunduğu motor gövdesi ile temel topraklaması arasında çok düşük direnç oluşacağı belirtildi.
Yapılan hesaplamaya göre insan üzerinde oluşabilecek gerilimin yaklaşık 6 volt seviyesinde kalacağı ve bunun 50 voltluk tehlikeli gerilim seviyesinin oldukça altında olacağı ifade edildi.
Heyet, gerekli topraklama ve potansiyel dengeleme sistemleri bulunmuş olsaydı Ferdi Zeyrek’in hayati tehlike yaşayacağı olayın önlenebileceği kanaatine vardı.
MOTOR PLASTİK SEHPA ÜZERİNE YERLEŞTİRİLMİŞ
Raporda havuz pompa motorunun zemine sabitlenmemiş plastik bir sehpa üzerine yerleştirildiği de tespit edildi.
Motorun zemine sabitlenmesi için kullanılması gereken vidaların bulunmadığı, plastik sehpanın da zemine sabitlenmediği belirtildi.
Bilirkişi heyeti, bu durumun motorun çalışması sırasında oluşan titreşimleri artırabileceğini değerlendirdi.
Titreşimlerin zaman içerisinde rulmanlarda, motor sargılarında ve plastik su borularında çeşitli sorunlara yol açabileceği, bağlantı parçalarının gevşemesi sonucunda su sızıntısı oluşabileceği ifade edildi.
Elektrik kaçağının bulunduğu bir ortamda su sızıntısının havuz kullanıcıları açısından ilave risk oluşturabileceği de raporda yer aldı.
HAVUZUN MEKANİK TESİSAT PROJESİ DE BULUNMUYORDU
Bilirkişi heyeti, havuz ve makine dairesine ilişkin onaylı mekanik tesisat projesinin bulunmadığını da tespit etti.
Raporda sirkülasyon pompasının teknik kapasitesine ilişkin hesap dokümanının, pompa montajının üretici talimatlarına uygunluğunu gösteren kayıtların ve topraklama bağlantısının mekanik ekipman üzerinden sürekliliğine ilişkin belgelerin bulunmadığı belirtildi.
Makine odasının nem kontrolü ve drenaj yeterliliğinin de belirsiz olduğu kaydedildi.
Elektrik panosu ile su tesisatı arasında güvenli mesafenin sağlanıp sağlanmadığının tespit edilemediği, havalandırma sisteminin teknik standartlara uygunluğunun da belgelendirilemediği ifade edildi.
Raporda havuz tesisatını yapan firmanın sahibi N.B.’nin makine mühendisi olmadığı ve şirket bünyesinde havuz mekanik tesisat projesi hazırlama konusunda yetkin bir mühendis bulunmadığının anlaşıldığı belirtildi.
MAKİNE ODASI “ÇOK TEHLİKELİ” OLARAK DEĞERLENDİRİLDİ
İş sağlığı ve güvenliği açısından yapılan incelemede ise makine odasının birçok risk faktörünü aynı anda barındırdığı değerlendirildi.
Yaklaşık 2-2,5 metre derinlikte kazılarak oluşturulan ve havuza oldukça yakın konumda bulunan makine odasında elektrik, su ve nemin yanı sıra kısıtlı havalandırmanın bulunduğu belirtildi.
Dar giriş, elektrik motorları, elektrik kabloları, su ve nem, düşey konumdaki seyyar metal merdiven, topraklama eksikliği ve çalışmayan kaçak akım rölesinin aynı ortamda bulunmasının makine odasını “çok tehlikeli” hale getirdiği değerlendirildi.
BİLİRKİŞİ RAPORUNDA 13 KİŞİ KUSURLU BULUNDU
Raporda olayın meydana gelmesindeki kusur dağılımı da ayrıntılı şekilde ele alındı.
Bilirkişi heyetinin değerlendirmesine göre 4 kişi asli, 9 kişi ise tali kusurlu bulundu.
Asli kusurlu olarak değerlendirilen kişiler N.B., H.A., M.G. ve H.İ. oldu.
N.B.’nin havuzun elektrik tesisatındaki topraklama ve proje eksiklikleri nedeniyle, H.A.’nın motor tamiratı sonrasında su geçirmezlik izolasyonunun bozulması nedeniyle, M.G.’nin izinsiz havuz ve makine odası ile denetim eksiklikleri nedeniyle, H.İ.’nin ise motorun montajındaki kusurlar nedeniyle asli kusurlu olduğu değerlendirildi.
9 KİŞİ TALİ KUSURLU DEĞERLENDİRİLDİ
Raporda A.Ö., E.K., R.A., H.Ş., M.Ç., M.S., Ö.T., Y.Ö. ve A.S. isimli kişiler de tali kusurlu olarak değerlendirildi.
A.Ö. ve E.K.’nin, havuzun henüz onaylanmadığı dönemde su dolu olduğunu gösteren fotoğrafın da bulunduğu tutanağı imzalamalarına rağmen gerekli görevleri yerine getirmedikleri belirtildi.
R.A., H.Ş. ve M.Ç.’nin ise havuz ile makine odasının denetimsiz şekilde yapılmasını önleyemedikleri gerekçesiyle tali kusurlu oldukları değerlendirildi.
M.S. ve Ö.T.’nin havuzun mevcut durumunu tespit edemeyerek Yapı Kullanma İzin Belgesi’ni imzalamaları, Y.Ö.’nün görev ve sorumluluklarını yerine getirmemesi, A.S.’nin ise tehlikeli durumu ev sahiplerine bildirmemesi nedeniyle tali kusurlu bulunduğu kaydedildi.
3 SANIK İLE FERDİ ZEYREK KUSURSUZ BULUNDU
Bilirkişi raporunda M.E., H.A. ve H.E.’nin olayın meydana gelmesinde kusurlarının bulunmadığı kanaatine varıldı.
Elektrik dağıtım şirketi personeli M.E.’nin sorumluluğunun ilgili mevzuatla sınırlandırıldığı ve dosyada bulunan ODTÜ öğretim üyelerince hazırlanan raporda da kendisine sorumluluk yüklenmediği belirtildi.
Yunusemre Belediyesi İmar ve Şehircilik Müdürü H.A.’nın ise mimari tadilat projesi ve Yapı Kullanma İzin Belgesi’nde kurumsal hiyerarşiye uygun şekilde son imzaları attığı, ancak idari süreç ve gerekli imzalar açısından bir eksiklik bulunmadığı ifade edildi.
H.A.’nın bina mahallini tetkik eden görevli olmadığı da belirtilerek kusursuz olduğu değerlendirildi.
Yapı Belge Görevlisi H.E. hakkında da benzer şekilde, belgeyi yetkili olarak imzaladığı ancak süreçte ve gerekli imzalarda bir eksiklik bulunmadığı ve bina mahallini tetkik eden görevli olmadığı gerekçesiyle kusur bulunmadığı kanaatine varıldı.
“FERDİ ZEYREK’İN KUSURU BULUNMUYOR”
Bilirkişi heyeti, Ferdi Zeyrek’in de olayın meydana gelmesinde herhangi bir kusurunun bulunmadığı değerlendirmesini yaptı.
Raporda, ilgili yönetmelik ve standartlarda kullanıcıların sorumlu tutulduğu bir hüküm bulunmadığı belirtildi.
Zeyrek’in kendi evindeki havuzun makine odasında tehlikeli seviyede elektrik kaçağı bulunduğunu önceden öngörmesinin dosyadaki mevcut bilgiler ışığında mümkün olmadığı ifade edildi.
Bazı sanık ifadelerinde Zeyrek’in sitenin planlama ve yapım aşamasında diğer mal sahipleriyle bilgi alışverişinde bulunduğunun ileri sürüldüğü de raporda yer aldı.
Ancak bilirkişi heyeti, dosyada bulunan resmi belgelerde havuz, makine odası ve tesisatın projelendirme, imalat veya denetim süreçlerinde Ferdi Zeyrek’e ait herhangi bir imza ya da onay bulunmadığını belirtti.
Bu gerekçeler doğrultusunda heyet, Ferdi Zeyrek’in olayın meydana gelmesinde kusurunun bulunmadığı görüşüne vardı.
DAVA SÜRECİNDE BİLİRKİŞİ RAPORU ÖNEMLİ DELİLLERDEN BİRİ OLACAK
Yeni bilirkişi raporunda ortaya konulan teknik tespitlerin, Ferdi Zeyrek’in ölümüne ilişkin devam eden yargılama sürecinde değerlendirilmesi bekleniyor.
Raporda özellikle elektrik tesisatındaki topraklama eksikliği, çalışmayan kaçak akım rölesi, motorun izolasyonundaki sorunlar, izinsiz ve projesiz yapılar ile denetim eksikliklerinin bir araya gelerek olayın meydana gelmesinde etkili olduğu değerlendirildi.
Bilirkişi raporundaki kusur değerlendirmeleri ise mahkeme açısından nihai hüküm niteliği taşımıyor. Sorumluluklara ilişkin kesin hukuki değerlendirme, yargılama sonucunda mahkemenin vereceği kararla netleşecek.
