Cezayir’in, Fransız sömürgeciliğini resmen “devlet suçu” olarak tanımlayan yasayı kabul etmesi uluslararası kamuoyunda geniş yankı uyandırdı. Cezayir Meclisi’nde oy birliğiyle kabul edilen yasa, Fransa’nın 1830-1962 yılları arasındaki sömürge dönemine ilişkin ağır suçlamalar içerirken, Paris yönetiminden resmi özür, tazminat ve yağmalanan kültürel varlıkların iadesini talep ediyor.
Söz konusu karar, yalnızca Cezayir-Fransa ilişkilerini değil, Akdeniz ve Afrika’daki güç dengelerini de yeniden gündeme taşıdı. Fransa merkezli Le Point dergisi, bu tarihi adımı “Erdoğan kazandı” başlığıyla ele alarak, gelişmenin bölgesel ve küresel etkilerine dikkat çekti. Dergi, Cezayir’in bu hamlesinin salt geçmişle yüzleşme amacı taşımadığını, aynı zamanda Fransa ile Türkiye arasındaki nüfuz mücadelesinin bir yansıması olduğunu savundu.
Le Point’in analizinde, Türkiye’nin son yıllarda Cezayir ile ekonomik, diplomatik ve kültürel ilişkilerini güçlendirdiği vurgulandı. Ankara’nın Afrika açılımı kapsamında Cezayir’de artan yatırımları, savunma sanayii iş birlikleri ve siyasi temasları, Fransa’nın bölgedeki geleneksel etkisini zorlayan unsurlar arasında gösterildi. Haberde, Türkiye’nin sömürgecilik karşıtı söylemleriyle bölgede sembolik bir liderlik üstlendiği ifade edildi.
Dergiye göre, Cezayir’in sömürgecilikle ilgili sert tutumu ve Türkiye’nin bu süreçte dolaylı olarak destekleyici bir pozisyonda bulunması, Paris yönetimini diplomatik açıdan sıkışmış bir noktaya sürüklüyor. Fransa’nın Mağrip bölgesindeki etkisinin zayıfladığına işaret edilirken, Ankara’nın artan rolünün bu dengeyi daha da değiştirdiği kaydedildi.
Tarihi arka plana bakıldığında, Fransa’nın Cezayir’deki sömürge geçmişi hâlâ derin yaralar barındırıyor. 1954’te başlayan bağımsızlık mücadelesi sırasında yaklaşık 1,5 milyon Cezayirlinin hayatını kaybettiği belirtilirken, insan hakları kuruluşları ve tarihçiler bu dönemde geniş çaplı katliamlar ve zorunlu göçler yaşandığını ifade ediyor. Cezayirli sivil toplum kuruluşları ise sömürge döneminde hayatını kaybedenlerin sayısının çok daha yüksek olduğunu savunuyor.
Fransa’nın bugüne kadar bu döneme ilişkin resmi bir özür dilememesi, iki ülke arasındaki gerilimin temel nedenlerinden biri olmaya devam ediyor. Cezayir’de her yıl Ulusal Şehit Günü olarak anılan 18 Şubat’ta bu tarih yeniden hatırlanırken, kabul edilen yeni yasa ile birlikte Cezayir’in geçmişle hesaplaşma konusundaki kararlılığı bir kez daha ortaya konmuş oldu.
Bu gelişme, Fransa’nın Afrika’daki sömürge mirasının yeniden sorgulanmasına yol açarken, Türkiye’nin bölgedeki diplomatik etkisinin de uluslararası basında daha sık dile getirilmesine neden oldu.
