Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, Türkiye’nin ekonomideki yol haritasını CNN Türk’te anlattı.
İşte Bakan Şimşek’in açıklamalarından öne çıkan satır başları:
Brezilya’ya G20 toplantıları için gittik. Maliye Bakanları ve Merkez Başkanları toplantısını Sao Paulo’da yaptık. Gündemler farklı. Yatırımcılarla bir araya gelmedik. Daha çok küresel ekonomik görünüm tartışıldı. Küresel eşitsizlikler konusu önemli gündem maddesiydi. Jeopolitik konularda görüş birliği olmadığı için sonuç bildirgesi çıkmadı. Batılılar Rusya’yı kınamak istedi, bazı ülkeler biz dahil oradaki durum kınanacaksa İsrail’in de kınanması gerektiğini gündeme getirdik. Dünyada ilk defa bu sene nüfusun yarısını kapsayan GSYH olarak daha fazlasını kapsayan 70 tane seçim var. Küresel büyümenin zayıf seyrettiği, eşitsizliklerin arttığı bir ortamda seçime gidiliyor. Risk aşırı sağ veya aşırı solun popülistlerin korumacı eğilimlerin güçlenme eğilimi yüksek. Geçen sene ikinci yarısında itibaren Türkiye’ye güçlü sermaye girişi oldu. Yılın ikinci yarısında net 11.4 milyar dolarlık giriş oldu. Geçen sene 8.8 milyar dolar uluslararası kuruluşlardan istihdam ve finansman için kaynak bulduk. Bankalarımız yılın ilk 5 ayında uluslararası kuruluşlara başvurduğunda 96 dolar bulabiliyorlarmış. Şu anda 138 dolar bulabiliyorlar.
“TÜRKİYE’NİN İYİ BİR EKONOMİ PROGRAMI VAR”
Türkiye’nin şu anda kaynağa ulaşımda sorunu yok. Enflasyon ücret ayarlamaları olsun fiyat ayarlamaları yıl başında yoğunlaşıyor bu sebeple enflasyon beklentilerin biraz üzerinde çıktı. Seçim sonrası 4 yıllık siyasi belirsizliğin azaldığı güçlü bir istikrarın olduğu bir ortama geçiş yapacağız. Tahminimiz uluslararası kuruluşlardan bu sene 12-13 milyar dolarlık yatırımlara ulaşırız. Avrupa Birliği’nde büyüme yüzde 0.4’ten 0.9’a çıkacak. İkincisi dünya ticareti yüzde 3.3 ile artış öngörüyor. Orta Doğu’da yüzde 2.9’a çıkacak. Risk iştahının bu bölgede artmasını Türkiye gibi ülkelere ilginin artmasını bekleriz. 2024’ten sonra ekonomi programı çok güçlü sonuç verecek. Geçen sene karşı rüzgarların arttığı bir dönemdi. Bizi ilgilendiren bölgelerde büyüme daha yüksek olacak. Türkiye’nin bir hikayesi var. Sizin iyi bir hikayeniz yoksa hiçbir rüzgarın size faydası olmuyor. Türkiye’nin iyi bir programı var. Olmasa dışarda bu kadar rağbet olmaz, risk primi bu kadar düşmezdi. Programın çalıştığına dair bir sürü emare var. Teknik olarak fiyat istikrarı demek enflasyonu düşük tek haneli rakamlara kalıcı olarak indirmektir. Türkiye 10 yıl önce neredeyse oradaydı. Türkiye birçok şok yaşadı. Gelinen noktada program ihtiyacı çok netti. Geçen sene ortaya koyduk. Amacı enflasyonu tek haneye indirmekti. Mali disiplin önemsendi ve hayata da geçirildi. Geçen sene Türkiye büyük bir deprem felaketi yaşadı. Bütçe açığı büyüdü. Temmuz ayında önemli tedbirler aldık. Deprem hariç bütçe açığını yüzde 1.6’ya indirdik. Bu önemliydi. Bu sene de açık nispeten yüksek seyredecek. 2025’ten itibaren hedefimiz deprem dahil bütçe açığını yüzde 3’ün altına çekmek. İkinci önemli hedefimiz bu. Biz harcamaları kontrol altına aldık. Geçen sene gelir ayağında adımlar attık. Yaklaşımımız şu bütçe disiplini tesis ederek enflasyonu aşağı çekmede yardımcı olmak istiyoruz. Bütçe açığı geçen sene deprem dahil yüzde 5.2 idi. Bu sene de kararlıyız çok altında bitireceğiz. Gelecek seneden itibaren yüzde 3’ün altına çekmek istiyoruz. Üçüncüsü cari açık. Programın işlediğinin göstergesi cari açıktaki daralmadır. Türk firmaların finansmana erişimidir. Hem de daha ucuza.
“YAZIN ENFLASYON 20-25 PUAN DÜŞER”
Depremle ilgili altyapı harcamaları devam ediyor. Deprem nedeniyle bazı şehirlerde kiralar arttı. Deprem etkisi. Geçen sene yazın kurda düzeltmeye izin verdik. Vergi artışlarına gittik. Bunların tamamı bu yılın temmuz-ağustos-eylül ayında sistemden çıkacak. Yazın enflasyon 20-25 puan düşer. Para politikası gecikmeli çalışıyor. Siz bugün adım atıyorsunuz gelişmiş ülkelerde dahil 12-18 ay gibi bir aktarım süreci var. Enflasyonda beklentilerde iyileşme var. Amacımız ikinci yarıda ortaya koyacağımız güçlü performansla beklentilerin hedefe yakınsaması şeklinde. Net ihracatın etkisi geçen sene ikinci çeyrekte eksi 6 puandan fazla. Bu üçüncü dördüncü çeyrekte azaldı. Yılın ikinci üçüncü çeyreğinde aşırı talep ortadan kalkmış olacak. Biz ilk günden beri enflasyon 2024’ün Haziranına kadar yüksek kalacak ve yükselecek dedik. Bu bir geçiş dönemidir. Esas yıllık bazlı enflasyon hazirandan sonra düşmeye başlayacak dedik. Bu bir modele dayalı. Makro varsayımlar modelle tutarlı. Ocak şubatta beklenenden bir nebze yüksek rakamlar var. O da programı çok ötelemez. Her zaman ilave tedbir alma imkanı var. Seçim arefesinde maalesef bazı çevrelerin seçim sonrasına ilişkin belirsizlik yaratma çabası var. Spekülasyonlar öyle bir hal aldı ki, çok abartılı güvensizlik yaratmaya yönelik. Seçim sonrasına yönelik OVP’de öngörmediğimiz bir hamle yapmayacağız. Dün Batman’daydık. Çok yoğun bir gündü.
“MTV İLE İLGİLİ HİÇBİR DÜZENLEME PLANIMIZ YOK”
Vergiyle ilgili tutumumuz çok net. Kurumlar vergisini artırmayacağız. OVP’de yazılı. Gelir vergisini artırmayacağız. KDV genel oranları artırmayacağız. Ama verimsiz istisnalar varsa onları gözden geçireceğimizi paylaştık. Bu uygulama etkinlik için. MTV ile ilgili hiçbir düzenleme planımız yok. İlave vergi gündemimizde değil. Maliye ayağında seçim sonrası planımız net. Kamu maliyesinde reform düşünüyoruz. Harcamaları gözden geçireceğiz. Daha çok tasarrufa odaklanacağız. Kayıt dışılıkla mücadele edeceğiz. Çok ciddi düzenlemeler çalışıyoruz. Nokta atışı. Kayıt dışıyla mücadele ederek bütçe açığını kontrol altına alacağız. Kayıtışı haksız rekabet demektir. Bunların dışında vergi anlamında gündemimiz yok.
ÖZGÜR ÖZEL’İN SEÇİM SONRASI İDDİALARINA CEVAP
Bunlar siyasi söylemler. Seçim arefesinde bir güvensizlik yaratmaya yönelik kasıtlı üretilen spekülasyonlar. Hazirandan itibaren yeni nesil pos makinesi uygulamaya konulacak. Kayıtdışı işletmelere ilişkin algoritmaları geliştireceğiz. Diyelim ki, Bir şehrin çok işlek bir restoranında o gün kesilen fişler su veya ekmek fişi yüzde 1 KDV. O algoritma bize haber verecek. İkincisi bütün kira sözleşmelerini E-Devlet üzerinden yaptırmak. Bunlar örnek. Bunun gibi çok örnek var. 4.5 milyon potansiyel kiralık konut işyeri olduğuna dair veri tabanımız var. Son 2 ayda 420 binden fazla kapı çaldık. Elimizdeki bilgilerle fiili durumu karşılaştırdık. Bizim amacımız gönüllü uyumu artırmak. Kira beyannamelerinin verilmesini sağlamak bizim açımızdan önemli. Elimizde çok önemli somut belgeler var. Amacımız gönüllü uyumu artırarak vatandaşın beyanname vermesini sağlamaktır. Mevduat faizleri bugün beklenen enflasyona göre reel bir getiri sunuyor. Bugünkü enflasyon yüzde 67. Ama son 12 ayın enflasyonu. Mart 2024 ile Mart 2025 arasındaki enflasyon piyasa öngörüsüne göre yüzde 40’ın altında. Yüzde 40’ın altındaysa mevduat faizleri bunun üstündeyse bu TL’yi destekler. TL’ye ciddi geçiş var. KKM’ye geçiş aralıksız düşüyor. Sosyal medyaya bakacak zamanım olmuyor. Mesaj vereceksem kullanıyorum. Onun bunun ne yazdığına bakmıyorum. Şuanda belli çevreler seçim sonrasına ilişkin belirsizlik yaratmaya yönelik çaba içerisindeler. Ama Türkiye’nin şuan çok güçlü bir programı var ve program çalışıyor. Türkiye’de büyük ihtimalle önümüzdeki aylarda ciddi kredi not artışları olacak. Reyting kuruluşlarının tamamı görünümünü iyileştirdi. Pozitife çevirdiler. ‘Bu önümüzdeki aylarda not artıracağım’ demektir.
“TÜRKİYE’NİN FİNASMANA ERİŞİMİNDE SORUN YOK”
Aylık enflasyonda geçen eylülden itibaren ciddi yavaşlamaya girdik. Temmuz ağustosta çok yüksekti. Ocak şubat enflasyonun yüksek seyrettiği aylardır. Mart ayında düşecek. Yıllık bazda enflasyon Ağustosta düşecek. Aylık bazda ise ondan çok önce olacak. Rahatlama bazı alanlarda başladı. Konut fiyatları eskisi gibi hızla artmıyor. Otomobil fiyatları eskisi kadar hızla artmıyor. Önümüzdeki dönemde sepetin tamamına yayılacak. Hizmetler sektöründe fiyatlar daha yapışkandır. Bu biraz daha zaman istiyor. 56 ülkede enflasyonsit şoka bakmışlar. Bunun enflasyonit şok öncesine dönmesi 3-4 yıl almış. Biz bu programa daha yeni başladık. Programı uygularken Cumhurbaşkanımızın desteğini tam hissediyoruz. Kendisi de yaptığı açıklamada ‘Bu zaman işidir’ dedi. Biz bu enflasyonu indireceğiz. Biz bu sorunları görüyoruz. Biz bu sorunları çözme iradesini ortaya koyduk. Kredibilitesi olan bir program var. Bu programa güven olmasa gelip insanlar paralarını buraya koyar mı? Rezervlerle ilgili spekülasyonlar var. Bizim rezervlerde bir miktar gerileme var. Turizm gelirlerinin düşük olduğu bir dönemdeyiz. Borç ödemeleri var. KKM dönüşleri var. Seçim döneminde spekülasyonlarla beraber vatandaşların da bir talebi var. Kur korumalı dolar bazında 140 milyar dolar civarından 80 milyar dolar altına inmiştir. Rezerv artışını da onunla birlikte düşünürseniz aslında program düşündüğümüzden çok daha güçlü çalışmış. Türkiye’nin finasmana erişiminde sorun yok.
“TÜRKİYE GRİ LİSTEDEN HAZİRAN’DA ÇIKMIŞ OLACAK”
BAE ile geçen yaz çok kapsamlı bir yatırım anlaşması vardık. Bu anlaşma imzalandı. BAE Türkiye’nin yeşil dönüşümüne ciddi bir yatırım yapacak. 27 milyar dolarlık yatırım yapmak istiyor. Bu Türkiye’nin cari açığını azaltacak. O süreç Enerji Bakanlığımızla ilgili taraflar arasında devam eden bir süreç. İhtiyaç olabilir diye deprem bölgesinde 8,5 milyar dolarlık kaynak öngörmüştük. Geçen sene bütçemiz öngördüğümüzden daha iyi gitti. Ortalama kuru baz alırsak, 10 milyar dolar ilave gelir oldu. Dışardan kaynak alma ihtiyacını azalttı. O kalem duruyor. İhtiyaç olursa yine alabiliriz. İlk defa Türk bankası sermaye benzeri 10 yıl vadeli tahvil çıkardı. Başka büyük bir bankamız yine sermaye benzeri kaynak buldu ve talep inanılmaz boyutlardaydı. Örneğin 500 milyon dolar kaynak için piyasaya çıkıyorsunuz gelen talep 3,5 milyar doların üzerinde. Bizim şuanda uluslararası piyasalarında kaynağa erişimimizde sorunumuz yok. Eylül ayında programı açıkladık ve Dünya Bankası ‘Türkiye’ye 35 milyar dolar kaynak sağlayacağız’ dedi. Gri listeden çıkışımız eli kulağında. Gri listeye alındıktan sonra prosedürler çok net. Sizden eylem planı istiyorlar. Ve bunları yapıp yapmadığınıza dair raporlar oluyor. Düzenleme derken bunlardan biri de kripto. Bunla ilgili bir düzenlemeyi Meclisimize verdik. Önümüzdeki dönemde geçirilir. Asıl konu uygulamada etkinlik. Kara para aklama ve terörizmin finansmanı konusunda Adalet ve İçişleri Bakanlarımızla çok yakın çalıştık. Kendilerine dedik ki ‘düzenlemelerimiz tamam uygulamada etkinlik için bir takım adımlar atmamız lazım.’ Çok güçlü destekler aldık. Türkiye üzerine düşüne yaptı. Heyet Mayıs ayında denetime gelecek. Yerinde denetim yapacak. Türkiye gri listeden Haziran’da çıkmış olacak.
