MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli’nin siyasi partiler ve seçim sisteminin yeniden düzenlenmesine ilişkin açıklamaları, iktidar kulislerinde de hareketliliğe neden oldu. Bahçeli’nin çıkışının zamanlamasının AK Parti içerisinde de beklenmedik bulunduğu belirtilirken, olası bir seçim düzenlemesi için daraltılmış bölge sistemi ve seçim barajının düşürülmesi seçeneklerinin konuşulduğu öne sürüldü.
Nefes’ten Nuray Babacan’ın aktardığı kulis bilgilerine göre, Bahçeli’nin seçim sistemine ilişkin önerisinin iktidar ittifakı içerisinde henüz kapsamlı şekilde ele alınmadığı ifade edildi. Bazı AK Parti yöneticilerinin ise açıklamanın zamanlamasına dikkat çektiği belirtildi.
Gözler seçim sistemine çevrildi
Türkiye’de mevcut seçim sistemi ve milletvekili dağılımının yeniden düzenlenmesi ihtimali, Bahçeli’nin açıklamalarının ardından yeniden siyasi gündemin üst sıralarına çıktı.
AK Parti kulislerinde konuşulan seçeneklerden biri daraltılmış bölge sistemi olurken, diğer ihtimal ise yüzde 7 olarak uygulanan seçim barajının yüzde 5 seviyesine çekilmesi olarak değerlendiriliyor.
Siyasi kulislerde, yapılacak olası değişikliklerin yalnızca seçim barajıyla sınırlı kalmayabileceği, Siyasi Partiler Yasası ve seçim bölgelerinin yapısına ilişkin farklı düzenlemelerin de gündeme gelebileceği konuşuluyor.
Daraltılmış bölge modeli yeniden gündemde
Bahçeli’nin açıklamalarının ardından üzerinde en fazla durulan seçeneklerden biri daraltılmış bölge sistemi oldu.
Bu modelde seçim bölgelerinin daha küçük bölgelere ayrılması ve her seçim bölgesinden belirli sayıda milletvekili çıkarılması öngörülüyor. AK Parti kulislerinde verilen örneğe göre, İstanbul gibi nüfusu yüksek kentlerde mevcut seçim bölgelerinin sayısının ciddi biçimde artırılması söz konusu olabilir.
Bu sistemin savunucuları, daha küçük seçim bölgelerinin milletvekilleri ile seçmen arasındaki bağı güçlendirebileceğini ve adayların kendi bölgelerinde daha fazla tanınan isimlerden seçilmesini sağlayabileceğini düşünüyor.
AK Parti içerisindeki bazı isimler, mevcut sistemde özellikle büyükşehirlerde milletvekillerinin seçim bölgelerinin sorunlarını takip etmesinin zorlaştığını savunuyor.
“İstanbul 20 bölgeye ayrılabilir” iddiası
Kulislerde konuşulan değerlendirmelerde İstanbul örneği öne çıkıyor.
Mevcut sistemde üç seçim bölgesi bulunan İstanbul’un, daraltılmış bölge sistemine geçilmesi halinde çok daha fazla seçim çevresine ayrılabileceği ifade ediliyor.
Bu modelde her seçim çevresinden yaklaşık beş milletvekilinin seçilmesi üzerinde durulduğu aktarılıyor.
Sistemin bir diğer önemli sonucu ise milletvekili dağılımının seçim çevresindeki parti sıralamasına daha doğrudan bağlı hale gelmesi olabilir.
AK Parti kulislerinde, böyle bir sistemin AK Parti, Yeni Parti ve DEM Parti açısından avantaj oluşturabileceği yönünde değerlendirmeler yapıldığı da öne sürüldü.
MHP daha önce karşı çıkmıştı
Daraltılmış bölge sistemi, Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi’ne geçiş sürecinde de gündeme gelmişti.
Ancak o dönemde MHP’nin bu modele itiraz ettiği ve düzenlemenin hayata geçirilemediği ifade ediliyor.
AK Parti içerisindeki bazı isimler, MHP’nin geçmişte daraltılmış bölge sistemine yeterli oy oranına sahip olmadığı gerekçesiyle karşı çıktığını savunuyor.
Bugün ise seçim dengelerinin değişmesiyle birlikte aynı modelin yeniden tartışılmasının dikkat çekici olduğu belirtiliyor.
İkinci formül: Seçim barajı yüzde 5’e indirilebilir
Kulislerde konuşulan bir diğer ihtimal ise mevcut yüzde 7 seçim barajının yüzde 5’e düşürülmesi.
Bazı AK Parti’li siyasetçilerin, MHP’nin son dönemdeki oy oranlarına dikkat çekerek Bahçeli’nin asıl talebinin seçim barajının yüzde 5 seviyesine çekilmesi olabileceğini değerlendirdiği aktarıldı.
Bu değişikliğin özellikle yüzde 5 civarında oy alan partilerin Meclis’te temsil edilmesini kolaylaştırabileceği belirtiliyor.
Ancak seçim barajında yapılacak olası bir değişikliğin tek başına ele alınmayabileceği, seçim ittifakları, siyasi partilerin örgütlenme şartları ve Hazine yardımı gibi başlıklarda da yeni düzenlemelerin gündeme gelebileceği iddia ediliyor.
Seçim tarihi ve siyasi süreç belirleyici olacak
AK Parti kulislerinde yapılan değerlendirmelere göre seçim sistemi, Siyasi Partiler Yasası ve Anayasa’ya ilişkin olası değişikliklerin zamanlamasında siyasi sürecin önemli rol oynayacağı belirtiliyor.
Özellikle İmralı sürecinin nasıl sonuçlanacağı ve seçimlerin zamanında mı yoksa daha erken mi yapılacağına ilişkin gelişmelerin, hazırlanabilecek yasal düzenlemelerin kapsamını doğrudan etkileyebileceği ifade ediliyor.
Bu nedenle iktidar içerisinde seçim sistemine ilişkin tartışmaların şimdilik daha çok kulis düzeyinde yürütüldüğü belirtiliyor.
İttifak sistemi de yeniden tartışılabilir
Olası bir seçim düzenlemesinde yalnızca milletvekili dağılımı ve barajın değil, seçim öncesi ittifakların da yeniden ele alınabileceği öne sürülüyor.
Bazı siyasi değerlendirmelerde, yeni düzenlemeler içerisinde muhalefet partilerinin seçim stratejilerini etkileyebilecek ittifak kurallarının, parti örgütlenmesine ilişkin şartların ve Hazine yardımı kriterlerinin değiştirilmesinin de gündeme gelebileceği iddia ediliyor.
Ancak şu aşamada bunların kesinleşmiş düzenlemeler değil, siyasi kulislerde dile getirilen olasılıklar olduğu belirtiliyor.
Bahçeli’nin çıkışının ardından seçim sistemi tartışmasının önümüzdeki dönemde daha da büyümesi beklenirken, iktidar kanadının hangi modeli benimseyeceği ve bu konuda resmi bir çalışma yapılıp yapılmayacağı merak konusu oldu.
