ABD’nin İran’a yönelik askeri operasyonlarının ekonomik bilançosu ortaya çıktı. ABD Kongresi Bütçe Ofisi’nin (CBO) yayımladığı rapora göre, şubat ayının sonunda başlatılan ve “Destansı Öfke Operasyonu” olarak adlandırılan harekat kapsamında yaşanan silahlı çatışmaların ABD Savunma Bakanlığı’na (Pentagon) maliyeti 1 Ağustos itibarıyla yaklaşık 38 milyar dolara ulaştı.
CBO, hazırladığı çalışmada yalnızca doğrudan operasyon giderlerini değil, çatışmaların ABD savunma kapasitesi, ekonomi, enerji fiyatları ve gelecekte ortaya çıkabilecek ek maliyetler üzerindeki etkilerini de değerlendirdi.
Raporda, çatışmaların devam etmesi halinde Pentagon’un karşı karşıya kalacağı mali yükün daha da büyüyebileceği uyarısı yapıldı.
38 milyar dolarlık faturanın kalemleri
ABD Kongresi Bütçe Ofisi, İran ile yaşanan silahlı çatışmaların maliyetini dört ana başlık altında inceledi.
Bunlar; operasyonel harcamalar, fırsat maliyetleri, ekonomik etkiler ve gelecekte ortaya çıkabilecek ek harcamalar olarak sıralandı.
CBO’nun hesaplamasına göre operasyonların 1 Ağustos itibarıyla Pentagon’a getirdiği operasyonel maliyet yaklaşık 38 milyar dolar oldu.
Bu rakamın oluşmasında savaş sırasında kullanılan mühimmatın yenilenmesi, muharebelerde kaybedilen askeri teçhizatın yerine konulması, uçuş saatlerindeki artış, sahadaki operasyonların maliyeti ve yükselen yakıt giderleri gibi kalemlerin etkili olduğu belirtildi.
Çatışmalar uzarsa aylık milyarlarca dolar daha harcanacak
Raporda, İran ile yaşanan çatışmaların devam etmesi halinde ABD’nin askeri harcamalarının hızla artabileceğine dikkat çekildi.
CBO’nun tahminine göre çatışmaların mevcut şiddet seviyelerinde devam etmesi durumunda, her ek ay Pentagon’a yaklaşık 2 ila 3 milyar dolar arasında ek maliyet getirebilir.
Çatışmaların daha da tırmanması halinde ise aylık maliyetin bu seviyelerin üzerine çıkabileceği değerlendirildi.
Bu durum, operasyonun süresi uzadıkça ABD bütçesi üzerindeki baskının da artabileceğine işaret ediyor.
Pentagon’un hava savunma stokları alarm veriyor
Raporda Pentagon açısından yalnızca doğrudan maliyetlerin değil, kullanılan askeri mühimmatın ve savunma sistemlerinin yeniden doldurulmasının da önemli bir sorun oluşturabileceği belirtildi.
CBO, özellikle çatışmalar sırasında kullanılan hava savunma füzelerinin ABD açısından en önemli fırsat maliyetlerinden birini oluşturduğuna dikkat çekti.
Çatışmalarda kullanılan füzelerin stoklarının azalmasının, ABD’nin hava savunma kapasitesi üzerinde uzun süreli etkiler yaratabileceği ifade edildi.
Raporda, mevcut stokların yeniden oluşturulmasının birkaç yıl sürebileceği ve bu süreçte ABD’nin bazı askeri kapasitesinin zayıflayabileceği belirtildi.
Çin senaryosuna dikkat çekildi
CBO raporunda hava savunma mühimmatı stoklarındaki azalmanın, ABD’nin gelecekte karşılaşabileceği olası krizler açısından da önem taşıdığı değerlendirildi.
Özellikle geniş balistik ve seyir füzesi cephaneliklerine sahip ülkelerle yaşanabilecek olası bir kriz durumunda, mevcut hava savunma stoklarının daha düşük seviyede bulunmasının ABD açısından risk oluşturabileceği ifade edildi.
Raporda bu durumun doğrudan İran operasyonlarının maliyetinin ötesine geçen bir fırsat maliyeti oluşturduğu belirtildi.
Hürmüz ve Kızıldeniz’deki aksama enerji fiyatlarını etkiledi
Çatışmaların maliyeti yalnızca Pentagon’un bütçesiyle sınırlı kalmadı.
CBO, Hürmüz Boğazı ve Kızıldeniz’de yaşanan sevkiyat aksamalarının küresel enerji piyasaları üzerinde de etkili olduğuna dikkat çekti.
Petrol, benzin, dizel ve jet yakıtı fiyatlarında yaşanan artışların, enerji ve lojistik maliyetlerini yükselttiği belirtildi.
Enerji maliyetlerindeki yükselişin ise şirketlerin üretim ve taşımacılık giderlerini artırarak tüketici fiyatları üzerinde yukarı yönlü baskı oluşturabileceği ifade edildi.
ABD’de enflasyon baskısı artabilir
Raporda, çatışmaların ekonomik etkilerinin ABD’de enflasyon göstergelerine de yansıyabileceği belirtildi.
CBO’nun değerlendirmesine göre, enerji ve diğer maliyetlerdeki artışın etkisiyle 2027’nin ilk çeyreğinde kişisel tüketim harcamaları (PCE) fiyat endeksi enflasyonunun önceki tahminlerin 0,5 puan üzerinde gerçekleşmesi bekleniyor.
Çekirdek PCE enflasyonunun ise önceki tahminlerin 0,3 puan üzerinde olabileceği öngörüldü.
Bu değerlendirme, çatışmaların yalnızca askeri harcamalar üzerinden değil, ABD ekonomisindeki fiyat seviyeleri üzerinden de maliyet oluşturabileceğine işaret ediyor.
Tahvil faizleri de etkilenebilir
CBO raporunda daha yüksek enflasyonun ABD Hazine tahvil faizleri üzerinde de yukarı yönlü baskı oluşturabileceği belirtildi.
Enflasyon beklentilerinin yükselmesi, finansal piyasalarda borçlanma maliyetleri açısından da önem taşıyor.
Dolayısıyla İran operasyonlarının maliyeti, Pentagon’un doğrudan harcamalarının yanı sıra enerji fiyatları, enflasyon ve kamu borçlanma maliyetleri gibi daha geniş ekonomik alanlara da yayılan bir etki oluşturuyor.
Ek maliyetlerin hesabı henüz net değil
CBO, operasyonların gelecekte oluşturabileceği tüm maliyetlerin şu aşamada kesin olarak hesaplanamayacağını da belirtti.
Özellikle diplomatik operasyonlar, dış yardımlar ve çatışmanın gelecekteki seyri gibi unsurların nihai maliyet üzerinde belirleyici olabileceği ifade edildi.
Çatışmaların nasıl gelişeceği ve ne kadar süreceği bilinmediği için bu alanlardaki olası harcamalara ilişkin net bir rakam ortaya konulamadı.
38 milyar dolarlık fatura büyüyebilir
CBO’nun raporu, İran’a yönelik askeri operasyonların ABD açısından yalnızca sahadaki askeri faaliyetlerin maliyetiyle sınırlı olmadığını ortaya koydu.
1 Ağustos itibarıyla yaklaşık 38 milyar dolara ulaşan operasyonel maliyet, çatışmaların devam etmesi halinde daha da yükselebilecek.
Her ek ay için 2 ila 3 milyar dolarlık tahmini maliyet, çatışmaların uzaması durumunda Pentagon’un karşı karşıya kalacağı faturanın kısa sürede daha da büyüyebileceğini gösteriyor.
Buna hava savunma stoklarının yeniden oluşturulması, kaybedilen askeri teçhizatın yenilenmesi, enerji fiyatlarındaki artış ve olası ek diplomatik ve dış yardım harcamaları da eklendiğinde, operasyonların toplam ekonomik etkisinin mevcut 38 milyar dolarlık rakamın ötesine geçebileceği değerlendiriliyor.
