ABD basını, İran ile yürütülen müzakerelerin çıkmaza girmesinde üç temel anlaşmazlık noktası bulunduğunu yazdı. The New York Times’ın analizine göre, taraflar arasında en kritik sorunlar Hürmüz Boğazı’nın durumu, uranyum zenginleştirme meselesi ve İran’ın dondurulmuş finansal varlıkları oldu.
Habere göre ilk büyük anlaşmazlık, Hürmüz Boğazı üzerinden yaşandı. ABD, küresel enerji ticareti açısından stratejik öneme sahip bu su yolunun güvenli ve açık kalmasını isterken, İran bu bölgeyi müzakerelerde önemli bir baskı unsuru olarak kullanmayı tercih etti. Bu durum, taraflar arasında güven krizini daha da derinleştirdi.
İkinci kritik başlık ise İran’ın nükleer programı oldu. ABD, İran’ın elindeki yaklaşık 450 kilogram zenginleştirilmiş uranyumun tamamen ortadan kaldırılmasını talep ederken, Tahran yönetimi bu talebi kabul etmedi. İran tarafı, uranyum zenginleştirme faaliyetlerinin nükleer silah üretimi amacı taşımadığını savunarak bu şartı reddetti.
Üçüncü anlaşmazlık noktası ise İran’ın yurt dışında dondurulmuş yaklaşık 27 milyar dolarlık varlıkları oldu. İran bu fonların serbest bırakılmasını ekonomik gerekçelerle talep ederken, ABD bu konuda geri adım atmadı. Bu durum da müzakere sürecinin tıkanmasında önemli rol oynadı.
Öte yandan, ABD ile İran arasında süren gerilimde karşılıklı suçlamalar devam ederken, ABD Başkanı Donald Trump’tan da dikkat çeken açıklamalar geldi. Trump, İran’ın bazı yükümlülükleri yerine getirmediğini savunarak Hürmüz Boğazı’na yönelik daha sert önlemler alınabileceğini ifade etti. Bu açıklama, bölgedeki tansiyonun daha da yükselebileceği yönünde yorumlandı.
Genel tabloya bakıldığında, müzakerelerin başarısız olmasında hem stratejik su yolları hem nükleer program hem de ekonomik yaptırımların belirleyici olduğu görülüyor. Taraflar arasındaki bu üç temel başlık çözülmeden kalıcı bir anlaşma sağlanmasının zor olduğu değerlendiriliyor.
